Cách Dập Tắt Đám Cháy Xăng Dầu Đúng Cách Và Hiệu Quả Nhất

Cháy xăng dầu là một trong những sự cố hỏa hoạn nguy hiểm và khó kiểm soát nhất do đặc tính dễ bay hơi, bắt lửa nhanh và sinh nhiệt lớn. Nếu không nắm rõ cách dập tắt đám cháy xăng dầu đúng kỹ thuật, việc xử lý sai phương pháp có thể khiến ngọn lửa bùng phát dữ dội hơn, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.

Bài viết dưới đây sẽ giúp người đọc hiểu rõ hơn về nguyên nhân gây ra cháy, nhận diện những rủi ro tiềm ẩn và từng bước tiếp cận các biện pháp dập tắt đám cháy xăng dầu an toàn, hiệu quả trong thực tế.

Nguyên nhân gây ra đám cháy xăng dầu phổ biến

Để lựa chọn đúng cách dập lửa đám cháy xăng dầu, trước tiên cần hiểu vì sao loại đám cháy này dễ xảy ra và thường bùng phát mạnh. Xăng dầu thuộc nhóm chất lỏng dễ cháy, có nhiệt độ chớp cháy thấp và khả năng bay hơi cao. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các đám cháy về xăng dầu.

Nguyên nhân gây ra đám cháy xăng dầu

Rò rỉ, tràn xăng dầu trong quá trình sử dụng

Rò rỉ nhiên liệu là tình huống thường gặp tại trạm xăng, xưởng sửa chữa xe, nhà máy cơ khí… Khi xăng dầu bị tràn ra sàn hoặc mặt đất, chúng nhanh chóng bay hơi và tạo thành lớp hơi dễ cháy bao phủ khu vực xung quanh. Nếu gặp tia lửa điện, tàn thuốc, bề mặt kim loại nóng hoặc thiết bị đang hoạt động, đám cháy có thể bùng phát tức thì.

Trong nhiều trường hợp, ngọn lửa không chỉ cháy tại vị trí ban đầu mà còn lan theo những dòng chạy của nhiên liệu, khiến cho việc dập tắt đám cháy xăng dầu dần trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

Tia lửa điện, nguồn nhiệt cao và tĩnh điện

Xăng dầu có thể bốc cháy chỉ với một nguồn kích hoạt rất nhỏ, phổ biến gồm chập điện, thiết bị điện quá tải, công việc hàn cắt kim loại gần khu vực có hơi xăng… Ngoài ra, hiện tượng phóng tĩnh điện trong quá trình bơm rót, sang chiết nhiên liệu cũng là nguyên nhân gây cháy mà nhiều người thường bỏ qua.

Khi môi trường đã tổn tại hơi xăng dầu trong không khí, những yếu tố này trở thành “mồi lửa” cực kỳ nguy hiểm, khiến việc áp dụng biện pháp dập tắt đám cháy xăng dầu sau đó trở nên gặp nhiều khó khăn hơn.

Bảo quản, vận chuyển xăng dầu không đúng quy định

Việc chứa xăng dầu trong chai nhựa mỏng, can không chuyên dụng hoặc đặt gần nguồn nhiệt làm tăng nguy cơ rò rỉ và bay hơi nhiên liệu. Trong quá trình vận chuyển, va đập mạnh có thể làm nứt vỡ thùng chứa, khiến xăng dầu cháy tràn ra ngoài. 

Hơi xăng tích tự trong không gian kín như thùng xe, kho nhỏ, gara gia đình… tạo thành môi trường dễ cháy nổ cao. Nhiều vụ cháy lớn bắt nguồn từ thói quen dự trữ xăng dầu tùy tiện, không tuân thủ quy định an toàn PCCC.

Thiết bị, máy móc không đảm bảo an toàn PCCC

Máy phát điện, động cơ đốt trong, hệ thống bơm nhiên liệu hoặc dây chuyền sản xuất sử dụng xăng dầu nếu không được bảo trì định kỳ có thể phát sinh tia lửa, quá nhiệt hoặc rò rỉ nhiên liệu. Khi các yếu tố này kết hợp với môi trường có hơi xăng, nguy cơ xảy ra cháy nổ là rất cao.

Trong những tình huống như vậy, việc hiểu rõ cách dập tắt đám cháy xăng dầu đúng phương pháp và chuẩn bị sẵn thiết bị chữa cháy phù hợp sẽ quyết định khả năng khống chế sự cố ngay từ những giai đoạn đầu.

>>> ĐỌC BÀI VIẾT SAU: Quy Định Bố Trí Bình Chữa Cháy Chuẩn Mới Và Hướng Dẫn

Các cách dập tắt đám cháy xăng dầu đúng cách

Cháy xăng dầu thuộc nhóm cháy chất lỏng dễ cháy (đám cháy loại B). Đặc điểm của loại cháy này là ngọn lửa cháy trên bề mặt nhiên liệu, tỏa nhiệt lớn, lan nhanh và rất dễ bùng phát trở lại nếu xử lý sai cách. Vì vậy, lựa chọn đúng cách dập tắt đám cháy xăng dầu giúp khống chế đám cháy và hạn chế nguy cơ nổ, cháy lan diện rộng.

Điều quan trọng cần ghi nhớ là tuyệt đối không dùng nước để dập tắt đám cháy xăng dầu. Nước nặng hơn xăng dầu nên sẽ chìm xuống dưới, làm nhiên liệu nổi lên và loang rộng hơn, khiến đám cháy bùng phát dữ dội. Thay vào đó, cần áp dụng các biện pháp dập tắt đám cháy xăng dầu chuyên dụng dưới đây.

Dập tắt bằng cát

Dập tắt đám cháy từ xăng bằng cát

Dập tắt đám cháy xăng dầu bằng cát là phương pháp thủ công nhưng rất hữu ích trong giai đoạn đầu khi đám cháy còn lan rộng.

Nguyên lý che phủ, cách ly oxy

Cát khô hoạt động theo cơ chế phủ kín bề mặt nhiên liệu đang cháy, từ đó ngăn oxy tiếp xúc với xăng dầu. Khi nguồn oxy bị cắt, phản ứng cháy sẽ suy giảm và ngọn lửa dần tắt. Ngoài ra, lớp cát còn có tác dụng hạn chế hơi xăng tiếp tục bay lên, giảm nguy cơ cháy bùng phát trở lại.

Trường hợp nên áp dụng

Phương pháp này phù hợp trong các tình huống như đám cháy nhỏ, mới phát sinh; lương xăng dầu tràn không nhiều; khu vực có sẵn cát khô để sử dụng ngay. Thường gặp tại các gara sửa xe, xưởng cơ khí nhỏ hoặc khu vực lưu trữ nhiên liệu quy mô hộ gia đình.

Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm của việc dùng cát để dập tắt đám cháy xăng dầu là dễ thực hiện, chi phí thấp và không gây phản ứng hóa học nguy hiểm. Tuy nhiên, với phương pháp này chỉ hiệu quả với đám cháy nhỏ, không làm mát triệt để nên vẫn tồn tại nguy cơ cháy lại nếu còn nguồn nhiệt.

Dập tắt bằng chăn chữa cháy (chăn chiên)

Chăn chữa cháy là thiết bị chuyên dụng làm từ sợi thủy tinh hoặc vật liệu chống cháy, có khả năng chịu nhiệt cao và không bắt lửa phù hợp để dập lửa các loại đám cháy xăng dầu.

Chăn chữa cháy giúp dập tắt đám cháy xăng dầu hiệu quả

Cách sử dụng đúng kỹ thuật

Để dùng chăn chữa cháy đúng cách, người xử lý cần cầm hai mép trên của chăn để che chắn tay, từ từ tiến lại gần đám cháy theo hướng ngược chiều gió. Sau đó, nhẹ nhàng phủ kín toàn bộ bề mặt ngọn lửa, đảm bảo không còn khe hở để không khí lọt vào. Giữ nguyên chăn phủ trong vài phút để ngọn lửa tắt và nhiệt độ giảm xuống, tránh cháy lại.

Lưu ý khi tiếp cận đám cháy

Trong quá trình thao tác dập tắt đám cháy bằng xăng, cần giữ tư thế thấp để hạn chế hít phải khói nóng và khí độc. Không được vung chăn dầu bắn ra xung quanh, khiến lửa lan rộng. Nếu lửa quá lớn hoặc có nguy cơ nổ, không nên tiếp cận bằng phương pháp này.

Hiệu quả trong không gian nhỏ

Khi dập tắt đám cháy xăng dầu bằng chăn, thì chăn chữa cháy đặc biệt hiệu quả khi xử lý đám cháy xăng dầu trong không gian hẹp như gara, phòng kín, khu vực máy móc hoặc khi cháy phát sinh trên bề mặt động cơ xe ở giai đoạn đầu.

Dập tắt bằng bọt foam

Form chữa cháy là một trong những phương tiện chuyên dụng hiệu quả nhất để dập tắt đám cháy xăng dầu, đặc biệt trong môi trường công nghiệp và kho chứa nhiên liệu.

Dập tắt đám cháy xăng dầu bằng bọt foam

Cơ chế tạo màng chăn cháy

Khi phun foam vào đám cháy, bọt sẽ tạo thành một lớp màng nổi trên bề mặt xăng dầu, có tác dụng cách ly oxy khỏi nhiên liệu, ngăn hơi xăng tiếp tục bốc lên và đồng thời hỗ trợ làm mát bề mặt chất lỏng. Nhờ đó, phản ứng cháy bị cắt đứt và đám cháy được khống chế hiệu quả.

Các loại bọt foam thường dùng

Trong thực tế, các loại foam phổ biến gồm foam protein, foam tổng hợp và foam AFFF. Mỗi loại được thiết kế cho từng môi trường và loại nhiên liệu khác nhau, nhưng đều có điểm chung là tạ lớp phr ngăn cháy hiệu quả trên bề mặt chất lỏng.

Ứng dụng trong công nghiệp, kho bãi, cây xăng

Hệ thống foam thường được lắp đặt cố định tại kho chứa xăng dầu, nhà máy hóa chất, bến cảng nhiên liệu và trạm xăng. Đây là biện pháp dập tắt đám cháy xăng dầu mang tính chuyên nghiệp, có khả năng xử lý đám cháy diện rộng và hạn chế cháy lan sang khu vực lân cận.

Sử dụng bình chữa cháy phù hợp

Dập tắt đám cháy xăng dầu bằng cách sử dụng bình chữa cháy

Bình chữa cháy xách tay là thiết bị quan trọng giúp xử lý nhanh đám cháy xăng dầu khi mới phát sinh. 

Bình bột, bình foam, bình CO2

Các loại bình phù hợp gồm bình BC hoặc ABC, bình foam và bình CO2. Bình bột hoạt động bằng cách phủ lớp bột lên bề mặt nhiên liệu để ngăn phản ứng cháy. Bình foam tạo lớp bọt cách ly oxy, trong khi bình CO2 đẩy oxy ra khỏi khu vực cháy, làm ngọn lửa suy giảm. Tất cả đều hỗ trợ hiệu quả cách dập tắt đám cháy xăng dầu trong phạm vi nhỏ.

Cách lựa chọn bình chữa cháy đúng loại

Khi lựa chọn bình, cần kiểm tra ký hiệu phân loại đám cháy trên nhãn (Class B) để đảm bảo phù hợp với cháy chất lỏng. Ngoài ra, dung tích bình phải tương ứng với diện tích khu vực có nguy cơ cháy và cần ưu tiên bình còn hạn sử dụng, đủ áp suất.

Thao tác sử dụng an toàn

Khi sử dụng bình chữa cháy, người dùng nên đứng ở đầu hướng gió, giữ khoảng cách an toàn và hướng vòi phun vào gốc lửa thay vì phần ngọn. Việc phun đúng vị trí giúp cắt nguồn cháy nhanh hơn, tăng hiệu quả dập tắt đám cháy xăng dầu và giảm nguy cơ lửa bùng phát trở lại.

Cần làm gì khi đám cháy xăng dầu vượt tầm kiểm soát

Trong thực tế, không phải mọi trường hợp đều có thể dập tắt đám cháy xăng dầu bằng các phương tiện tại chỗ. Khi ngọn lửa lan rộng, nhiệt độ tăng cao, xuất hiện tiếng nổ nhỏ hoặc có nguy cơ cháy lan sang khu vực chức nhiều nhiên liệu, việc tiếp tục chữa cháy thủ công sẽ cực kỳ nguy hiểm.

Việc cần làm khi xảy ra đám cháy xăng dầu

Ngay khi nhận thấy đám cháy vượt ngoài khả năng kiểm soát, cần nhanh chóng kích hoạt hệ thống báo cháy hoặc hô hoán để mọi người xung quanh biết và hỗ trợ sơ tán. Đồng thời, gọi ngay cho lực lượng Cảnh sát Phòng cháy Chữa cháy theo số khẩn cấp 114.

Việc sơ tán cần thực hiện khẩn trương nhưng có trật tự. Ưu tiên hỗ trợ trẻ em, người già và người bị hạn chế khả năng di chuyển ra khỏi khu vực nguy hiểm theo lối thoát hiểm an toàn. Không sử dụng than máy khi xảy ra cháy và không quay lại khu vực cháy để lấy tài sản.

Nếu điều kiện cho phép và vẫn đảm bảo an toàn, có thể thực hiện một số biện pháp hỗ trợ như ngắt nguồn điện khu vực cháy, di dời các vật liệu dễ cháy ra xa đám lửa để hạn chế cháy lan.

Tuy nhiên, tuyệt đối không tiếp cận quá gần bồn chứa xăng dầu hoặc khu vực có nguy cơ cháy nổ. Khi lực lượng PCCC chuyên nghiệp đến, cần cung cấp thông tin về vị trí chứa nhiên liệu, sơ đồ khu vực và những điểm nguy hiểm để họ triển khai cách dập tắt đám cháy xăng dầu hiệu quả hơn.

Thiết bị PCCC và bảo hộ lao động cần có

Để cách dập tắt đám cháy xăng dầu đạt hiệu quả cao và hạn chế tối đa thương tích cho người tham gia xử lý, việc trang bị đúng và đủ thiết bị PCCC cùng đồ bảo hộ lao động là yêu cầu bắt buộc tại các khu vực có nguy cơ cháy nổ như gara ô tô, xưởng cơ khí, kho nhiên liệu… 

Bình chữa cháy

Các loại bình chữa cháy cơ bản để dập tắt đám cháy xăng dầu

Bình chữa cháy là phương tiện xử lý ban đầu quan trọng nhất khi phát sinh đám cháy. Đối với cháy xăng dầu, cần ưu tiên các dòng bình chuyên dùng cho cháy chất lỏng (loại B).

- Bình bột chữa cháy BC hoặc ABC: loại bình phổ biến, sử dụng bột khô để phủ lên bề mặt nhiên liệu, làm gián đoạn phản ứng cháy và cách ly oxy. Bình bột có ưu điểm dập lửa nhanh, dễ sử dụng và phù hợp cho nhiều môi trường khác nhau như nhà xưởng, gara, kho chứa.

- Bình chữa cháy foam: Bình phun ra lớp bọt phủ kín trên bề mặt xăng dầu, tạo màng ngăn không cho hơi nhiên liệu bốc lên và đồng thời cách ly oxy. Loại bình này đặc biệt hiệu quả khi dập tắt đám cháy xăng dầu do khả năng chống cháy bùng phát trở lại tốt hơn bình bột.

- Bình chữa cháy CO2: Hoạt động bằng cách đẩy khí CO2 vào vùng cháy, làm giảm nồng độ oxy xung quanh ngọn lửa. Loại bình này phù hợp cho khu vực kín, phòng máy hoặc nơi có thiết bị điện, tuy nhiên kém hiệu quả hơn foam khi cháy xảy ra trên diện tích xăng dầu lớn.

>>> THAM KHẢO BÀI VIẾT SAU: Bình Chữa Cháy Có Mấy Loại? Phân Loại & Công Dụng Chi Tiết

Chăn chữa cháy và thùng cát khô chữa cháy xăng dầu hiệu quả

Chăn chữa cháy

Chăn chữa cháy là thiết bị nhỏ gọn nhưng rất hữu ích trong xử lý đám cháy xăng dầu giai đoạn đầu. Thường được làm tự sợi thủy tinh hoặc vật liệu chống cháy, có khả năng chịu nhiệt cao. Khi phủ lên đám cháy, chăn giúp cách ly oxy khỏi nhiên liệu và làm lửa tắt dần.

Thiết bị này đặc biệt phù hợp cho không gian hẹp như phòng máy, gara gia đình, khu vực sửa xe hoặc phòng thí nghiệm có sử dụng dung môi dễ cháy. Chăn chữa cháy nên được đặt ở vị trí dễ thấy, dễ lấy và có hướng dẫn sử dụng rõ ràng để bất kỳ ai cũng có thể thao tác nhanh khi cần.

>>> SẢN PHẨM TIÊU BIỂU: Mền chống cháy Blue Eagle ATG1515, Mền chống cháy Blue Eagle HTX600, Mền chống cháy Blue Eagle HTX1000.

Thùng cát khô chữa cháy

Cát khô là phương tiện truyền thống nhưng vẫn rất hiệu quả trong việc xử lý đám cháy nhỏ do xăng dầu tràn ra sàn. Thùng cát nên đặt gần khu vực có nguy cơ cháy như kho nhiên liệu, khu bơm rót xăng dầu hoặc xưởng cơ khí.

Khi sử dụng, cát được đổ trực tiếp lên bề mặt cháy để phủ kín nhiên liệu, ngăn oxy tiếp xúc và hỗ trợ dập tắt đám cháy xăng dầu nhanh chóng. Cát cần đảm bảo khô hoàn toàn và không lẫn tạp chất dễ cháy.

Găng tay và quần áo bảo hộ chống cháy chất lượng cao

Găng tay chịu nhiệt chống cháy

Găng tay bảo hộ chịu nhiệt giúp bảo vệ bàn tay khỏi nhiệt độ cao khi tiếp cận gần đám cháy hoặc khi sử dụng thiết bị chữa cháy. Sản phẩm thường được làm tự sợi aramid, da chịu nhiệt hoặc vật liệu chống cháy chuyên dụng.

Găng tay chống cháy này không chỉ hàn chế bỏng nhiệt mà còn giúp người dùng cầm nắm bình chữa cháy, kéo chăn chữa cháy hoặc di chuyển vật cản an toàn hơn trong quá trình xử lý sự cố.

Quần áo bảo hộ chống cháy

Quần áo bảo hộ chống cháy là trang bị quan trọng đối với người tham gia chữa cháy ban đầu tại cơ sở. Loại quần áo này được sản xuất từ vật liệu khó bắt lửa, chịu nhiệt cao và hạn chế truyền nhiệt vào cơ thể.

Khi xảy ra cháy xăng dầu, nhiệt lượng tỏa ra rất lớn. Việc mặc quần áo bảo hộ chống cháy giúp giảm nguy cơ bỏng, tạo điều kiện an toàn hơn để thực hiện cách dập tắt đám cháy xăng dầu bằng bình chữa cháy hoặc phương tiện khác.

>>> THAM KHẢO SẢN PHẨM TIÊU BIỂU: Quần Áo Chịu Nhiệt 1000 độ C Hàn Quốc SCA-1202N, Yếm Chịu Nhiệt Blue Eagle AL6, Áo Chịu Nhiệt Blue Eagle AL2, Quần Chịu Nhiệt Blue Eagle AL3…

Mặt nạ phòng độc và kính bảo hộ

Mặt nạ phòng độc và kính bảo hộ chất lượng

Khói từ cháy xăng dầu chứa nhiều khí độc và hạt bụi nóng có thể gây bỏng đường hô hấp. Mặt nạ phòng độc có phin lọc khí độc giúp giảm nguy cơ hít phải khói nguy hiểm trong thời gian ngắn khi tham gia xử lý đám cháy ban đầu.

Kính bảo hộ chống nhiệt và chống khói giúp bảo vệ mắt khỏi hơi nóng, tia lửa và các hạt bắn ra trong quá trình cháy. Đây là trang bị nhỏ nhưng đóng vai trò lớn trong việc đảm bảo tầm nhìn và an toàn cho người chữa cháy.

Cháy xăng dầu luôn tiềm ẩn mức độ rủi ro cao do đặc tính dễ bay hơi, bắt lửa nhanh và khả năng cháy lan mạnh. Việc hiểu rõ cách dập tắt đám cháy xăng dầu, áp dụng đúng biện pháp dập tắt đám cháy xăng dầu và chuẩn bị sẵn thiết bị PCCC phù hợp giúp giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ an toàn tính mạng con người.

Bên cạnh kỹ năng xử lý sự cố, trang bị đầy đủ bình chữa cháy, chăn chữa cháy cùng đồ bảo hộ chuyên dụng là yếu tố không thể thiếu tại các khu vực có nguy cơ cháy nổ. Nếu bạn đang tìm kiếm thiết bị PCCC và bảo hộ lao động đạt chuẩn, Bảo Hộ An Toàn Việt là đơn vị uy tín chuyên cung cấp giải pháp an toàn toàn diện cho cá nhân và doanh nghiệp.