Điếc Một Bên Tai Là Gì? Nguyên Nhân Và Dấu Hiệu Thường Gặp

Bạn có từng cảm thấy tai mình bỗng nghe kém đi một bên dù tai còn lại vẫn hoàn toàn bình thường? Hoặc có khi bạn phải nghiêng đầu để nghe rõ hơn vì âm thanh từ một phía dường như bị chặn lại? Thì đây có thể là dấu hiệu của tình trạng điếc một bên tai là một vấn đề thính lực không hiếm gặp nhưng lại dễ bị bỏ qua.

Tuy nhiên, liệu bạn đã bao giờ tự hỏi “Điếc một bên tai là gì?”, liệu nó có đơn giản chỉ là mất thính lực một bên tai hay là cảnh bảo một bệnh lý nghiêm trọng hơn. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá chi tiết điếc một bên tai là gì, các nguyên nhân thường gặp, dấu hiệu cảnh báo cũng như cách phòng ngừa hiệu quả.

Điếc một bên tai là gì? Mức độ nguy hiểm

Điếc một bên tai là gì? Đây là tình trạng mất khả năng nghe hoặc suy giảm thính lực ở chỉ một bên tai, trong khi bên còn lại vẫn hoạt động bình thường. Tình trạng này có thể xảy ra đột ngột hoặc tiến triển từ từ theo thời gian và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng giao tiếp, định hướng âm thanh cũng như chất lượng cuộc sống.

Tình trạng điếc một bên tai

Trong môi trường bình thường, tai giúp nhận biết âm thanh, phân biệt lời nói giữa tiếng ồn và đồng thời giữ thăng bằng trong không gian. Khi một bên tai không còn hoạt động tốt, não bộ phải làm việc vất vả hơn để xử lý âm thanh, gây ra mệt mỏi, mất tập trung và thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý như lo âu, trầm cảm…

Điếc một bên tai là sự bất tiện và có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý nghiêm trọng như u dây thần kinh thính giác, viêm màng não, rối loạn tuần hoàn máu não… Đặc biệt, nếu không phát hiện và điều trị sớm, tình trạng này trở nên vĩnh viễn, khiến bên tai bị mất chức năng hoàn toàn.

Theo thống kê từ các tổ chức y tế, tỷ lệ người bị điếc một bên tai đang gia tăng, đặc biệt ở nhóm tuổi trung niên và người thường xuyên làm việc trong môi trường có tiếng ồn lớn. Tuy nhiên, phần lớn bệnh nhân đều chủ quan, không đi khám kịp thời vì nghĩ rằng điều này là biểu hiện tạm thời.

Nguyên nhân dẫn đến điếc một bên tai

Điếc một bên tai không xảy ra một cách ngẫu nhiên mà sẽ có rất nhiều nguyên nhân tiềm ẩn từ yếu tố môi trường, thói quen sinh hoạt đến những bệnh lý nguy hiểm trong cơ thể. Việc nhận biết chính xác nguyên nhân sẽ giúp điều trị hiệu quả và phòng ngừa tái phát. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến.

Tiếp xúc với tiếng ồn và do dùng thuốc

Tiếp xúc với tiếng ồn lớn

Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra điếc một bên tai là do tiếp xúc thường xuyên với tiếng ồn lớn. Những người làm việc trong môi trường như công trường xây dựng, sân bay, nhà máy… thậm chí là thường xuyên đeo tai nghe âm lượng lớn đều có nguy cơ cao.

Âm thanh vượt quá 85 decibel (dB) có thể làm tổn thương các tế bào lông trong ốc tai là nơi truyền tải tín hiệu âm thanh lên não. Khi những tế bào này chết đi, chúng không thể tái tạo lại và dẫn đến suy giảm thính lực vĩnh viễn.

Do dùng thuốc

Một số loại thuốc có thể gây ngộ độc tai làm ảnh hưởng trực tiếp đến dây thần kinh thính giác hoặc cấu trúc trong tai. Các loại thuốc phổ biến có thể gây điếc một bên tai gồm thuốc kháng sinh nhóm aminoglycosid, thuốc hóa trị ung thư, thuốc lợi tiểu mạnh… 

Việc sử dụng thuốc không theo chỉ định của bác sĩ hoặc làm dụng thuốc trong thời gian dài, có thể dẫn đến mất thính lực một bên, thường là khó hồi phục nếu không phát hiện sớm.

Nguyên nhân phổ biến gây điếc một bên tai

Tuổi tác

Tuổi tác càng cao thì các tế bào thần kinh thính giác càng dễ bị thoái hóa. Đây là nguyên nhân tự nhiên dẫn đến suy giảm thính lực ở người lớn tuổi và trong nhiều trường hợp, sự suy giảm không đều khiến một bên tai nghe kém rõ rệt hơn bên còn lại.

Điều này gọi là mất thính lực do tuổi tác, thường đi kèm với khó nghe âm cao, mất khả năng phân biệt âm thanh trong môi trường ồn và đôi khi chỉ ảnh hưởng một tai ban đầu trước khi lan sang tai còn lại.

Bị các bệnh lý về tai

Nhiều bệnh lý tai mũi họng nếu không được điều trị dứt điểm có thể dẫn đến điếc một bên tai. Một số bệnh thường gặp là viêm tai giữa, u dây thần kinh thính giác, thủng màng nhĩ, rối loạn tiền đình… Những bệnh này thường đi kèm với các triệu chứng như đau tai, chóng mặt, ù tai một bên… và có thể khiến tai tổn thương mất khả năng nghe hoàn toàn.

Do chức năng thận suy giảm

Ít người biết rằng thận và tai có mối liên quan mật thiết qua các cấu trúc mô và cơ chế lọc máu. Khi chức năng thận suy giảm, đặc biệt trong bệnh thận mạn tĩnh và khả năng tuần hoàn máu tới tai cũng bị ảnh hưởng.

Điều này dẫn đến thiếu dưỡng chất nuôi dưỡng dây thần kinh thính giác, gây ra hiện tượng điếc một bên tai, ù tai, giảm khả năng nghe… Những bệnh nhân chạy thận hoặc có chỉ số creatinin/mức lọc cầu thận bất lượng và cần được theo dõi chặt chẽ về thính lực.

Do tuần hoàn máu kém

Ốc tai là một trong những cơ quan tiêu thụ oxy nhiều nhất trong cơ thể. Khi tuần hoàn máu lên não và tai bị suy giảm, các tế bào thần kinh thính giác dễ bị tổn thương do thiếu máu cục bộ. 

Các bệnh lý có thể gây tuần hoàn kém gồm huyết áp thấp hoặc cao kéo dài, xơ vữa động mạch, thiếu máu, rối loạn mỡ máu, đột quỵ nhẹ. Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân sẽ cảm thấy một bên tai bị ù, nghe kém hoặc bị điếc đột ngột, đặc biệt vào buổi sáng hoặc khi thay đổi tư thế.

>>> XEM THÊM: Ù Tai Là Gì? Dấu Hiệu & Cách Điều Trị Hiệu Quả

Dấu hiệu bị điếc một bên tai thường gặp

Không phải ai cũng nhận ra ngay khi bản thân có dấu hiệu điếc một bên tai. Nhiều trường hợp, người bệnh chỉ tình cờ phát hiện trong những tình huống rất đời thường như gọi điện thoại, trò chuyện ở nơi đông người, khi đeo tai nghe… Đáng lo ngại thì tình trạng này thường bắt đầu âm thanh và tiến triển chậm nên dễ bị bỏ qua.

Dấu hiệu điếc một bên tai thường gặp

Giảm khả năng nghe rõ ở một bên tai

Dấu hiệu rõ ràng nhất chính là nghe kém hoặc mất thính lực một bên. Người bệnh thường mô tả cảm giác như âm thanh bị lệch sang một phía, không nghe rõ khi người khác nói từ bên tai bị ảnh hưởng và phải nghiêng đầu để nghe bằng bên tai còn tốt. Điều này bất tiện khi giao tiếp, đặc biệt trong môi trường ồn ào như chợ, hội họp…

Cảm giác ù tai hoặc có tiếng vo ve, reo trong tai 

Người mắc phải sẽ bị ù tai một bên và là dấu hiệu rất phổ biến và dễ nhận biết. Cảm giác có âm thanh lạ trong tai (tiếng gió, tiếng ve kêu, tiếng ong bay…) xuất hiện dai dẳng, đặc biệt ở trong không gian yên tĩnh. Ở nhiều người, ù tai là triệu chứng đi kèm của điếc một bên tai và kéo dài.

Khó phân biệt âm thanh trong môi trường ồn

Khi tai bị điếc một bên, khả năng lọc âm và định hướng âm thanh giảm đáng kể. Người bệnh sẽ nghe loạn âm trong môi trường nhiều tiếng nói, không xác định được ai đang nói hoặc âm thanh phát ra từ đâu và thường xuyên yêu cầu người khác lặp lại câu nói. 

Mất khả năng định hướng âm thanh

Tai người có vai trò giúp xác định hướng phát ra âm thanh nhờ sự phối hợp của cả hai bên tai. Khi bị điếc một bên, người bệnh rất khó nhận ra hướng âm thanh dẫn đến hay giật mình hoặc phản ứng chậm với âm thanh bất ngờ, gặp khó khăn khi băng qua đường và gặp nguy hiểm khi làm việc trong môi trường máy móc, giao thông.

Cảm giác mất thăng bằng, chóng mặt nhẹ

Ốc tai là nơi tiếp nhận âm thanh, cũng liên quan đến cơ quan giữ thăng bằng trong tai trong. Do đó, khi một bên tai bị tổn thương, người bệnh có thể cảm thấy chóng mặt nhẹ, mất cảm giác thăng bằng khi di chuyển và đôi khi buồn nôn, nhức đầu.

Cảm giác bị tắc tai hoặc nặng tai

Một số người không bị điếc hoàn toàn, nhưng cảm thấy tai như bị bịt kín giống khi đi máy bay hoặc thay đổi áp suất. Cảm giác này thường xuất hiện đột ngột, kèm theo ù tai hoặc giảm nghe và tăng lên khi thay đổi tư thế đầu (cúi, nằm nghiêng). Triệu chứng này kéo dài nhiều ngày và nên đi khám sớm vì có thể đang bị tổn thương một bên tai trong.

>>> ĐỌC THÊM: Những Điều Bạn Cần Biết Về Suy Giảm Thính Lực

Phòng ngừa bị điếc một bên tai ra sao?

Sau khi hiểu rõ điếc một bên tai là gì, nguyên nhân và các dấu hiệu thường gặp, một trong những câu hỏi quan trọng nhất là làm sao để phòng ngừa tình trạng này một các hiệu quả và bền vững?

Mặc dù một số nguyên nhân gây điếc tai là không thể tránh khỏi (như tuổi tác hay bệnh lý bẩm sinh) nhưng phần lớn các trường hợp điếc một bên tai có thể phòng ngừa được nếu chủ động chăm sóc thính lực và xây dựng lối sống lành mạnh. Dưới đây là cách hiệu quả để bảo vệ đôi tai của bạn.

Những cách phòng ngừa bị điếc một bên tai

Tránh tiếp xúc với tiếng ồn lớn: là nguyên tắc quan trọng hàng đầu để ngăn ngừa điếc một bên tai.

- Tránh đứng gần nguồn âm thanh mạnh như loa, máy móc, động cơ.

- Sử dụng nút bịt tai hoặc chụp tai chống ồn khi làm việc trong môi trường công nghiệp, xây dựng, sân bay…

- Không đeo tai nghe với âm lượng quá 60% và thời gian sử dụng không quá 60 phút mỗi lần.

- Nếu bạn phải nói to để nói chuyện thì đó là dấu hiệu môi trường đang quá ồn, hãy tìm nơi yên tĩnh hơn.

Thận trọng khi sử dụng thuốc: không ít trường hợp điếc một bên tai là hậu quả của sử dụng thuốc không đúng cách, đặc biệt là các loại có độc tính bên tai. Để phòng tránh:

- Chỉ dùng thuốc theo đơn bác sĩ và không tự ý dùng kháng sinh, thuốc giảm đau hay thuốc nhỏ tai không rõ nguồn gốc.

- Thông báo cho bác sĩ nếu bạn có tiền sử tai yếu hoặc từng bị suy giảm thính lực.

- Đối với người cao tuổi, người có bệnh nền (thận, gan) nên kiểm tra định kỳ chức năng tai khi dùng thuốc kéo dài.

Bảo vệ sức khỏe tổng thể: đặc biệt là tim mạch và thận vì sức khỏe thận và tim mạch tốt sẽ giúp tai được cung cấp máu, oxy và dưỡng chất đầy đủ, giảm nguy cơ bị điếc một bên tai do rối loạn chuyển hóa.

- Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu vì đây là các yếu tố ảnh hưởng đến tuần hoàn máu lên tai.

- Uống đủ nước, hạn chế rượu bia và hút thuốc là là những tác nhân làm suy giảm chức năng thận và mạch máu.

- Tập thể dụng đều đặn (ít nhất 30 phút/ngày) để cải thiện tuần hoàn.

Khám tai định kỳ: đặc biệt nếu có dấu hiệu bất thường, nhiều trường hợp phát điện điếc một bên tai quá muộn, khi dây thần kinh thính giác đã tổn thương nặng, vì vậy:

- Nên khám tai, mũi, họng định kỳ 6 tháng đến 1 năm/ lần, đặc biệt với người làm việc trong môi trường nhiều tiếng ồn.

- Đừng bỏ qua các triệu chứng nhỏ như ù tai, nghe kém, đau nhẹ trong tai hay cảm giác tắc tai.

Hạn chế căng thẳng, ngủ đủ giấc: căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến lưu thông máu lên não và tai trong. Điều này không chỉ gây mất ngủ, chóng mặt, ù tai mà còn làm tăng nguy cơ điếc một bên tai.

- Ngủ đủ 7 - 8 tiếng mỗi đêm, đúng giờ.

- Thư giãn bằng cách thiền, yoga, đọc sách, nghe nhạc nhẹ.

- Tránh làm việc khuya, sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều vào buổi tối.

Vệ sinh tai đúng cách: không nên chủ quan với việc vệ sinh tai hàng ngày. Một số lưu ý:

- Không dùng tăm bông ngoáy sâu vào tai, dễ làm tổn thương màng nhĩ hoặc đẩy ráy tai vào sâu hơn.

- Không nhỏ các loại thuốc, dầu không rõ nguồn gốc vào tai.

- Nếu có cảm giác đầy tai, nghe kém nên đến bác sĩ để làm sạch tai đúng kỹ thuật.

Chủ động bảo vệ tai khi có các bệnh tai, mũi, họng: nhiều bệnh như viêm xoanh, viêm họng mãn, cảm cúm kéo dài… nếu không điều trị dứt điểm có thể gây biến chứng sang tai. Để phòng ngừa:

- Điều trị triệt để các bệnh đường hô hấp trên.

- Khi bị cảm cúm, không nên xì mũi quá mạnh hoặc bịt tai cả hai lỗ mũi cùng lúc.

- Tránh để nước vào tai khi tắm, bơi lội có thể gây viêm tai ngoài hoặc tai giữa.

Qua bài viết, hy vọng bạn đã hiểu rõ điếc một bên tai là gì, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết cũng như cách phòng ngừa hiệu quả. Thính giác là một trong những giác quan quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, khả năng làm việc và sự an toàn cá nhân, đặc biệt trong môi trường lao động nhiều rủi ro.

Với những người thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn, hóa chất, nhiệt độ cao hoặc môi trường khắc nghiệt như công nhân công trình, kỹ sư, thợ cơ khó… việc bảo vệ thính lực và toàn bộ cơ thể bằng thiết bị bảo hộ chuyên dụng là điều vô cùng cần thiết. Và đây là lý do vì sao việc lựa chọn thiết bị bảo hộ đạt chuẩn, chính hãng và phù hợp với môi trường làm việc trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Nếu bạn hoặc doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm giải pháp bảo vệ sức khỏe người lao động một cách toàn diện, đặc biệt trong việc phòng tránh các rủi ro về thính lực, tham khảo các sản phẩm từ Bảo Hộ An Toàn Việt là đơn vị chuyên cung cấp thiết bị bảo hộ lao động chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn an toàn, được hàng nghìn khách hàng trên toàn quốc tin tưởng và lựa chọn.