Hệ Thống PCCC Gồm Những Gì? & Tiêu Chuẩn Mới Nhất 2025

Hỏa hoạn là một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất có thể xảy ra tại các công trình xây dựng, nhà xưởng, tòa nhà cao tầng… Đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản, việc lắp đặt và vận hành hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC) yêu cầu bắt buộc và cấp thiết.

Tuy nhiên, hệ thống PCCC gồm những gì, cách thức hoạt động ra sao và tiêu chuẩn nào đang được áp dụng trong năm 2025. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu chi tiết và đầy đủ nhất về hệ thống PCCC.

Hệ thống PCCC là gì? Mục đích & vai trò

Thiết bị, phương tiện PCCC

Hệ thống PCCC (Phòng cháy chữa cháy) là tập hợp các thiết bị, phương tiện và giải pháp kỹ thuật được thiết kế và lắp đặt nhằm mục tiêu phát hiện, cảnh báo, kiểm soát và dập tắt các đám cháy kịp thời, hiệu quả. Một phần không thể thiếu trong bất kỳ công trình xây dựng nào, đặc biệt như nhà máy, kho bãi, chung cư cao tầng…

Mục đích chính của hệ thống PCCC là ngăn ngừa cháy nổ xảy ra, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, hỗ trợ sơ tán an toàn và đáp ứng yêu cầu pháp lý. Một hệ thống PCCC được thiết kế và vận hành đúng cách giúp bảo vệ con người và tài sản, đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn và nâng cao uy tín doanh nghiệp.

Hệ thống PCCC gồm những gì?

Vậy hệ thống PCCC gồm những gì? Thực tế, một hệ thống PCCC hiện đại không chỉ đơn giản là vài bình chữa cháy và chuông báo cháy. Tổng hòa của nhiều hạng mục kỹ thuật, phối hợp nhịp nhàng để đảm bảo khả năng phát hiện - cảnh báo - chữa cháy - thoát hiểm - duy trì hoạt động khẩn cấp. Dưới đây là thành phần của hệ thống PCCC.

Hệ thống báo cháy 

Trong một đám cháy, thời gian phát hiện sớm là yếu tố quyết định giữa thiệt hại nhỏ và thảm họa lớn. Do đó, hệ thống báo cháy đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong toàn bộ cơ cấu PCCC.

Hệ thống báo cháy trong PCCC

Thiết bị đầu vào: là những thiết bị giúp hệ thống phát hiện sớm các dấu hiệu hoản loại, thông qua các yếu tố môi trường.

- Đầu báo nhiệt: Phát hiện sự gia tăng nhiệt độ đột ngột, thường dùng trong nhà bếp, xưởng cơ khí.

- Đầu báo khói: Nhận diện khói trong không khí, hiệu quả cao trong không gian kín như văn phòng, chung cư.

- Đầu báo lửa: Phát hiện ánh sáng từ ngọn lửa sử dụng trong môi trường có nguy cơ cháy cao như kho xăng, nhà máy hóa chất.

Thiết bị đầu ra: khi cảm biến phát hiện nguy cơ, hệ thống sẽ lập tức gửi tín hiệu đến các thiết bị đầu ra.

- Chuông báo cháy: Phát ra âm thanh cảnh báo lớn để báo hiệu cho cư dân/ nhân viên sơ tán.

- Đèn báo cháy: Nháy sáng đỏ cảnh báo trong môi trường có tiếng ồn lớn hoặc vào ban đêm.

- Bảng điều khiển trung tâm: Là “bộ não” xử lý toàn bộ tín hiệu từ các cảm biến, phân tích nguy cơ và điều khiến các hệ thống liên kết (chữa cháy tự động, phát thanh khẩn cấp, điều khiển cửa…)

Hệ thống chữa cháy 

Hệ thống chữa cháy bán tự động và tự động

Sau khi phát hiện đám cháy, điều quan trọng tiếp theo là dập tắt đám cháy nhanh nhất có thể. Tùy vào quy mô và tính chất công trình, có thể sử dụng hệ thống chữa cháy bán tự động hoặc tự động hoàn toàn.

Hệ thống bán tự động

- Bình chữa cháy xách tay (MFZ, CO2, bột khô…) phổ biến, dễ sử dụng cho các đám cháy nhỏ.

- Bình chữa cháy xe đẩy dùng cho nhà xưởng hoặc khu vực diện tích lớn hơn, với dung tích lớn hơn loại xách tay.

 Hệ thống chữa cháy tự động

- Sprinkler (hệ thống đầu phun nước tự động) phổ biến nhất trong các tòa nhà cao tầng, hoạt động ngay khi nhiệt độ tại khu vực vượt ngưỡng (~68°C).

- FM - 200 (HFC - 227ea) hệ thống khí sạch, không gây hại thiết bị phù hợp với phòng server, trung tâm dữ liệu.

- CO2 (khí CO2 nén) dùng cho khu vực kín, dễ cháy không để lại cặn.

- Stat - X thiết bị chữa cháy dạng aerosol, phù hợp cho không gian nhỏ.

- Novec 1230 giống FM - 200 nhưng thân thiện môi trường hơn, hiệu quả cao.

- Nito (N2) dùng để giảm oxy trong phòng kín, ngăn lửa lan rộng.

>>> XEM THÊM NHỮNG SẢN PHẨM: Thiết Bị Phòng Cháy Chữa Cháy Đầy Đủ, Giá Cạnh Tranh 2025

Hệ thống thoát hiểm 

Hệ thống thoát hiểm phù hợp trong mọi công trình

Trong tình huống khẩn cấp, việc thoát khỏi đám cháy một cách an toàn và nhanh chóng là vô cùng quan trọng. Vì thế, hệ thống thoát hiểm là yếu tố bắt buộc trong mọi công trình lớn nhỏ. Các thành phần chính gồm:

- Cầu thang thoát hiểm thiết kế chịu nhiệt, không bị sập đổ khi có cháy, dẫn lối an toàn ra ngoài.

- Hệ thống tăng áp cầu thang giữ áp suất dương để khói không tràn vào lối thoát giúp người di chuyển không bị ngạt.

- Hệ thống hút khói hành lang giúp hút khói ra ngoài, giữ không gian thoáng để dễ nhìn đường, giúp di chuyển không bị ngạt.

- Hệ thống hút khói hành lang giúp hút khói ra ngoài, giữ không gian thoáng để dễ nhìn đường và không bị ngạt khói.

Các hệ thống bổ trợ 

Ngoài các hệ thống chính, còn có những hệ thống phụ trợ nhưng không thể thiếu trong PCCC.

Những hệ thống bổ trợ trọng PCCC

- Hệ thống phát thanh & thông báo khẩn cấp: Truyền thông tin hướng dẫn sơ tán, cảnh báo khu vực nguy hiểm.

- Hệ thống chống sét, nối đất: Ngăn ngừa nguy cơ cháy nổ do sét đánh hoặc rò rỉ điện.

- Máy phát điện dự phòng: Đảm bảo toàn bộ hệ thống PCCC hoạt động bình thường ngay cả khi mất điện lưới.

>>> THAM KHẢO BÀI VIẾT: Tiêu Lệnh PCCC: Vị Trí Treo & Nội Quy An Toàn Mới Nhất 2025

Tiêu chuẩn thiết kế & lắp đặt hệ thống PCCC (mới nhất 2025)

Sau khi hiểu rõ những hệ thống PCCC gồm những gì, bước tiếp theo cực kỳ quan trọng là phải đảm bảo việc thiết kế và thi công đúng tiêu chuẩn an toàn PCCC, tránh trường hợp lắp đặt sai, thiếu thiết bị hoặc không đạt yêu cầu kiểm định. 

Trong năm 2025, các tiêu chuẩn và quy định liên quan đến hệ thống PCCC tại Việt Nam đã được cập nhật, siết chặt hơn về kỹ thuật, chất lượng thiết bị và trách nhiệm pháp lý.

Tiêu chuẩn Việt Nam và nghị định đến hệ thống PCCC

Tại Việt Nam, hệ thống PCCC trong các công trình được quy định rõ bởi hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và các văn bản pháp luật của Chính phủ. Một số tiêu chuẩn đáng chú ý gồm:

Hệ thống tiêu chuẩn TCVN quy định chi tiết về cách chọn thiết bị, vị trí lắp đặt, sơ đồ hệ thống điện, kiểm định an toàn và nghiệm thu hệ thống. Những tiêu chuẩn như TCVN 3890:2023, TCVN 7336:2022, TCVN 2622:2021, TCVN 5738:2022…

Ngoài ra, Nghị định 136/2020/NĐ - CP là văn bản pháp lý nền tảng hiện hành về phòng cháy chữa cháy, có hiệu lực từ tháng 1/2021, vẫn được áp dụng trong năm 2025 cùng với các thông tư hướng dẫn mới nhất. Nghị định này đi kèm với các phụ lục chi tiết như danh mục thiết bị, mẫu hồ sơ, danh sách công trình bắt buộc thẩm duyệt PCCC…

Tiêu chuẩn quốc tế

Bên cạnh tiêu chuẩn Việt Nam, nhiều công trình có yếu tố nước ngoài hoặc yêu cầu kỹ thuật cao còn áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế để nâng cao mức độ an toàn, hiệu quả và khả năng kiểm soát rủi ro.

Tiêu chuẩn NFPA (Hoa Kỳ) là hệ thống tiêu chuẩn được sử dụng rộng rãi tại Mỹ và hơn 50 quốc gia khác gồm NFPA 10, NFPA 13, NFPA 72… Áp dụng tiêu chuẩn này giúp công trình nâng cao uy tín, dễ dàng đạt các chứng nhận quốc tế, đặc biệt phù hợp cho nhà máy FDI, trung tâm dữ liệu, tòa nhà hạng A.

Một số tiêu chuẩn ISO liên quan đến hệ thống PCCC gồm: 

- ISO 14520 là hệ thống khí chữa cháy sạch, không ảnh hưởng thiết bị điện tử.

- ISO 7240 quy định kỹ thuật cho hệ thống báo cháy tự động, đặc biệt ứng dụng trong các công trình còn có yêu cầu cao về độ chính xác.

>>> ĐỌC THÊM BÀI VIẾT: Tổng Hợp Tiêu Chuẩn PCCC Cập Nhật Mới Nhất Năm 2025

Thiết bị bảo hộ cá nhân trong công tác PCCC

Trong công tác phòng cháy chữa cháy, yếu tố con người luôn giữ vai trò then chốt. Tuy nhiên, khi tham gia cứu hỏa hoặc sơ tán trong điều kiện khói, nhiệt độ cao, nguy hiểm rình rập… việc trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ cá nhân giúp đảm bảo an toàn tính mạng, giúp bảo vệ cơ thể khỏi cháy, bỏng, ngạt khói và nâng cao hiệu quả xử lý tình huống.

Quần áo chống cháy, chịu nhiệt

Quần áo chịu nhiệt, chống cháy là trang phục chuyên dụng được thiết kế để chịu được nhiệt độ cao, không bén lửa và chống thấm nước nhẹ. Một bộ quần áo chữa cháy tiêu chuẩn thường được làm từ sợi chống cháy như nomex hoặc kevlar, có lớp cách nhiệt, lớp chống thấm và lớp chịu nhiệt.

Quần áo chịu nhiệt chuyên dụng

>>> SẢN PHẨM DÀNH CHO LỰC LƯỢNG CỨU HỎA: Quần áo PCCC Thông tư 56

- Giữ nhiệt độ cơ thể ổn định trong môi trường cháy.

- Giảm nguy cơ bỏng do tiếp xúc với nguồn nhiệt.

- Có dải phản quang giúp nhận diện dễ dàng trong điều kiện khói mù.

Mũ bảo hộ PCCC

Mũ bảo hộ tránh vật rơi khi chữa cháy

Mũ bảo hộ dùng để tránh vật rơi khi chữa cháy trong công trình và giúp che chắn đầu khỏi nhiệt độ cao, tia lửa điện. Thường tích hợp hệ thống thông gió và đệm lót bên trong để tăng sự thoải mái khi sử dụng trong thời gian dài.

- Chất liệu chịu nhiệt, không dẫn điện.

- Có kính chắn giọt lửa, kính chống khói, chống sương mù.

- Trang bị đèn pin gắn đầu để hỗ trợ quan sát trong bóng tối.

Găng tay, ủng, mặt nạ phòng độc

Bên cạnh đó, với các bộ phận tay, chân và đường hô hấp là những khu vực dễ bị tổn thương nhất khi tham gia chữa cháy. Vì vậy, những thiết bị sau là không thể thiếu:

- Găng tay chống cháy làm từ vật liệu chống cháy, chống cắt và cách nhiệt. Cho phép người dùng cầm nắm thiết bị nóng mà không bị bỏng.

- Ủng chữa cháy với chất liệu đế cao su chịu nhiệt, chống trơn trượt, chống đinh, bảo vệ gót chân và cổ chân khỏi va đập.

Những thiết bị phù hợp trong PCCC

>>> XEM THÊM SẢN PHẨM: Ủng Cách Nhiệt AL5, Ủng Chịu Nhiệt AL4…

- Mặt nạ phòng độc và bình dưỡng khí SCBA là loại mặt nạ lọc độc kết hợp với bình khí giúp người sử dụng hít thở an toàn trong môi trường có khí độc, khói đậm đặc hoặc thiếu oxy.

>>> THAM KHẢO SẢN PHẨM: Bình thở SCBA Model T8000, Bình thở SCBA MSA…

Thiết bị định vị và đèn pin cứu hộ

Trong môi trường hỏa hoạn, tầm nhìn gần như bằng không. Do đó, lực lượng PCCC cần những thiết bị hỗ trợ định hướng và chiếu sáng. Một số thiết bị hiện đại còn tích hợp cảm biến nhiệt độ và cảnh báo khi người lính cứu hỏa bị ngã hoặc bất động trong thời gian dài.

- Đèn pin cầm tay hoặc đeo đầu: Công suất lớn, khả năng chống nước, chống va đập và pin lâu dài.

Đèn pin cứu hộ 

>>> THAM KHẢO SẢN PHẨM: Đèn pin chống cháy nổ Streamlight 3C ProPolymer HAZ-LO LED, ĐÈN PIN ĐỘI ĐẦU (ENDURO PRO HAZ-LO ATEX INCLUDES 3 AAA), Đèn pin đội đầu Streamlight (3AA HAZ-LO ALKALINE BATTERIES)...

- Thiết bị định vị GPS hoặc radio nội bộ: Giúp liên lạc giữa các thành viên trong đội cứu hộ hoặc định vị người mất tích trong khu vực cháy.

Bộ dụng cụ sơ cứu khẩn cấp

Ngoài thiết bị bảo hộ khi chữa cháy, mỗi đội PCCC đều cần có bộ sơ cứu y tế khẩn cấp để xử lý các tình huống chấn thương nhẹ hoặc sơ cứu người bị nạn trước khi lực lượng y tế đến gồm bông băng, thuốc sát trùng, găng tay y tế, kéo y tế… được đặt tại nơi dễ tiếp cận, kèm hướng dẫn sử dụng rõ ràng.

Qua bài viết trên, chúng ta sẽ có cái nhìn toàn diện về hệ thống PCCC gồm những gì, vai trò từng hạng mục, các tiêu chuẩn lắp đặt mới nhất năm 2025 cũng như tầm quan trọng của thiết bị bảo hộ cá nhân trong công tác phòng cháy chữa cháy.

Trong mọi công tác phòng cháy từ phòng ngừa, ứng cứu đến sơ tán, chính vì vậy, việc trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ lao động chất lượng cao là điều không thể thiếu. Nếu bạn đang tìm kiếm một đơn vị uy tín, chuyên nghiệp trong lĩnh vực cung cấp thiết bị bảo hộ PCCC và an toàn lao động, hãy liên hệ ngay với Bảo Hộ An Toàn Việt.