Cách Nhận Biết Ngộ Độc Thủy Ngân Và Xử Lý An Toàn

Trong bài viết này, hãy cùng An Toàn Việt tìm hiểu sâu về biểu hiện của ngộ độc thủy ngân, các loại thủy ngân thường gặp, tác động cụ thể lên cơ thể người, đặc biệt là ngộ độc thủy ngân ở trẻ em. Đồng thời, sẽ hướng dẫn chi tiết cách xử lý ngộ độc thủy ngân, các biện pháp phòng tránh để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình.

Nguyên nhân gây ngộ độc thủy ngân

Ngộ độc thủy ngân là do sự phơi nhiễm của cơ thể với các dạng thủy ngân (thủy ngân nguyên tố, vô cơ hoặc hữu cơ) qua ba con đường chính: hít phải hơi, ăn thực phẩm nhiễm độc, hoặc tiếp xúc qua da.

Vỡ nhiệt kế làm thủy ngân chảy ra

- Thủy ngân nguyên tố: Thường có trong nhiệt kế, áp kế, bóng đèn huỳnh quang.  Ngộ độc xảy ra khi thiết bị vỡ, thủy ngân lỏng bay hơi và người bệnh hít phải.

- Thủy ngân vô cơ: Thường tìm thấy trong pin, một số loại thuốc cổ truyền hoặc hóa chất công nghiệp xảy ra khi nuốt phải hoặc tiếp xúc qua da.

- Thủy ngân hữu cơ (Methylmercury): Thường tích tụ trong chuỗi thức ăn, phổ biến nhất là ăn các loại cá biển lớn (cá mập, cá kiếm, cá ngừ) bị nhiễm độc.

Dấu hiệu và biểu hiện

Tùy thuộc vào loại thủy ngân và cách thực tiếp xúc (hít, nuốt, tiếp xúc qua da), các triệu chứng ngộ độc thủy ngân có thể khác nhau rõ rệt. Điều quan trọng là không được chủ quan khi thấy những biểu hiện của ngộ độc thủy ngân.

Đau đầu, lở mồm, và nôn khan do ngộ độc thủy ngân

- Dấu hiệu thần kinh: Tê bì hoặc đau nhói ở môi, đầu ngón tay, ngón chân (chứng dị cảm); run tay chân, giảm trí nhớ, lo âu, cáu gắt, rối loạn thị giác và thính giác.

- Dấu hiệu tiêu hóa: Viêm miệng, chảy nước dãi nhiều, có vị kim loại trong miệng, đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy.

- Dấu hiệu toàn thân: Nổi mẩn đỏ, da bong tróc (thường gặp ở trẻ em); suy thận, tổn thương phổi khi phơi nhiễm nặng.

Cách xử lý khi tiếp xúc hoặc nghi ngờ ngộ độc thủy ngân

Phát hiện kịp thời và xử lý đúng cách khi tiếp xúc hoặc xuất hiện triệu chứng ngộ độc thủy ngân là yếu tố sống còn trong việc ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người không biết khi bị ngộ độc thủy ngân cần làm gì, dẫn đến việc sơ cứu sai cách hoặc trì hoãn điều trị khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Rửa tay ngay khi vô tình tiếp xúc với thủy ngân

Xử lý khi hít phải hơi thủy ngân

Khi hít phải hơi thủy ngân, việc cần làm ngay lập tức là rời khỏi khu vực nhiễm độc, ra nơi thoáng khí và gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất. Hơi thủy ngân hấp thụ rất nhanh qua phổi vào máu, gây nguy hiểm lớn cho hệ thần kinh và hô hấp nếu không xử lý đúng cách.

Di chuyển ngay lập tức: Đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nhiễm độc đến nơi có không khí trong lành. 

Nới lỏng quần áo cho người bệnh dễ thở.

Cấp cứu y tế: Gọi ngay số 115 hoặc chuyển nạn nhân đến bệnh viện gần nhất, thông báo rõ cho nhân viên y tế về việc nghi ngờ hít phải hơi thủy ngân.

Hô hấp nhân tạo: Nếu nạn nhân khó thở, tiến hành hô hấp nhân tạo (không dùng phương pháp hà hơi thổi ngạt trực tiếp nếu nghi ngờ miệng nạn nhân nhiễm độc, hãy dùng dụng cụ hỗ trợ).

Xử lý khi nuốt phải thủy ngân

Dù thủy ngân nguyên tố (như trong nhiệt kế) ít hấp thu qua đường tiêu hóa hơn đường hô hấp, bạn tuyệt đối không được chủ quan và cần thực hiện ngay các bước sơ cứu dưới đây.

Không gây nôn: Trừ khi có chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không kích thích gây nôn để tránh thủy ngân tràn vào đường hô hấp.

Súc miệng sạch sẽ: Nếu nạn nhân tỉnh táo, cho súc miệng ngay bằng nước muối sinh lý hoặc nước sạch để loại bỏ thủy ngân còn sót lại.

Đến bệnh viện kiểm tra: Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế ngay lập tức. 

Thủy ngân lỏng tuy hấp thu kém qua đường tiêu hóa nhưng vẫn rất nguy hiểm.

Xử lý khi thủy ngân tiếp xúc qua da

Khi thủy ngân tiếp xúc trực tiếp qua da, việc quan trọng nhất là phải rửa sạch vùng da bị dính độc ngay lập tức bằng nước và xà phòng để ngăn chặn chất độc thẩm thấu vào máu hoặc phát tán thành hơi độc.

Cởi bỏ đồ bị nhiễm bẩn: Tháo bỏ ngay lập tức quần áo, trang sức, đồng hồ có dính thủy ngân.

Rửa sạch da: Rửa kỹ vùng da tiếp xúc với nhiều nước và xà phòng.

Rửa niêm mạc: Nếu thủy ngân dính vào mắt, mũi, miệng, cần rửa liên tục bằng nước muối sinh lý.

Theo dõi: Đến cơ sở y tế để được kiểm tra chuyên sâu nếu da bị kích ứng hoặc có dấu hiệu toàn thân.

Hướng dẫn xử lý khi nhiệt kế thủy ngân bị vỡ

Để phòng ngừa nguy cơ nhiễm độc hô hấp do hơi thủy ngân phát tán, việc nắm vững và áp dụng ngay quy trình xử lý an toàn dưới đây ngay khi nhiệt kế bị vỡ là điều tối quan trọng.

Cách ly ngay lập tức: Đưa trẻ em, người già và vật nuôi ra khỏi khu vực có thủy ngân.

Đeo găng tay và khẩu trang: Tuyệt đối không dùng tay trần để thu gom thủy ngân hay dùng chổi quét (sẽ làm thủy ngân phân tán nhỏ).

Thu gom: Dùng giấy cứng hoặc bìa cứng lùa các hạt thủy ngân vào lọ thủy tinh có nắp đậy kín. 

Dùng băng dính dán lên bề mặt để lấy đi các hạt thủy ngân nhỏ li ti.

Xử lý môi trường: Mở cửa để thông thoáng không khí. 

Tuyệt đối không đổ thủy ngân xuống cống rãnh vì sẽ gây ô nhiễm môi trường.

Xử lý người: Nếu thủy ngân dính vào quần áo, cần thay bỏ hoặc xử lý nghiêm ngặt theo hướng dẫn y tế.

Cách phòng ngừa trong lao động và sinh hoạt

Phòng ngừa trong lao động và sinh hoạt là việc áp dụng các biện pháp chủ động nhận diện rủi ro, tuân thủ quy tắc an toàn và sử dụng thiết bị bảo hộ. Mục đích cốt lõi nhằm ngăn chặn tai nạn, bảo vệ sức khỏe lâu dài và duy trì môi trường sống, làm việc an toàn. Dưới đây là các giải pháp cốt lõi, cụ thể cho từng lĩnh vực:

Trong lao động

Để đảm bảo an toàn, phòng tránh các bệnh nghề nghiệp và tai nạn lao động, người lao động và doanh nghiệp cần thực hiện các công việc sau:

• Trang bị đầy đủ đồ bảo hộ: Sử dụng đúng cách các trang thiết bị được cấp phát như quần áo chuyên dụng, giày bảo hộ, mũ, kính, khẩu trang hoặc nút bịt tai tùy theo đặc thù công việc.

>>> Tham khảo các sản phẩm:

Danh mục găng tay chống hóa chất

Danh mục quần áo chống hóa chất

Danh mục kính chống hóa chất

- Kiểm tra thiết bị trước khi làm việc: Tuân thủ việc kiểm định máy móc, dụng cụ làm việc; báo cáo ngay cho cấp quản lý nếu phát hiện hỏng hóc.

- Tuân thủ quy trình vận hành: Tuyệt đối không làm việc tắt, làm trái quy định an toàn (như an toàn điện, an toàn hóa chất).

- Duy trì không gian làm việc khoa học: Sắp xếp khu vực làm việc gọn gàng, sạch sẽ, có hệ thống thông gió và chiếu sáng đạt chuẩn.

Trong sinh hoạt hàng ngày

Phòng ngừa tại nhà và trong đời sống tập trung vào việc tạo ra không gian an toàn và hình thành thói quen cẩn trọng:

- Phòng tránh té ngã và va đập: Giữ lối đi thông thoáng, bố trí tay vịn ở cầu thang, sử dụng thảm chống trượt trong nhà tắm và đảm bảo ánh sáng đủ ở mọi góc nhà.

- An toàn điện và phòng chống cháy nổ (PCCC): Thường xuyên kiểm tra đường dây điện, ổ cắm. 

- Rút phích cắm các thiết bị nhiệt (bàn là, bếp từ) khi không sử dụng. 

- Lắp đặt thiết bị ngắt điện tự động (Aptomat) và trang bị bình chữa cháy mini.

- An toàn vệ sinh thực phẩm: Rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi chế biến. 

- Lựa chọn thực phẩm rõ nguồn gốc, bảo quản thức ăn đúng nhiệt độ và ăn chín uống sôi.

- Bảo vệ sức khỏe cá nhân: Đảm bảo thời gian ngủ nghỉ hợp lý, duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh và tập thể dục đều đặn để tăng sức đề kháng.

Đối với các cá nhân và doanh nghiệp hoạt động trong ngành công nghiệp, phòng thí nghiệm hoặc những môi trường có khả năng tiếp xúc với thủy ngân và hóa chất độc hại sẽ rất dễ ngộ độc thủy ngân, việc đầu tư vào thiết bị bảo hộ đạt chuẩn không chỉ là một lựa chọn thông minh mà còn là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và sức khỏe lâu dài cho người lao động tránh ngộ độc thủy ngân.

Bảo Hộ An Toàn Việt tự hào là đơn vị chuyên cung cấp các sản phẩm bảo hộ lao động chính hãng, đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế và phù hợp với mọi ngành nghề. Với đa dạng sản phẩm như mặt nạ phòng độc, găng tay chống hóa chất, kính bảo hộ, giày bảo hộ…