Sơ Cứu Đột Quỵ Đúng Cách: Dấu Hiệu & Hướng Dẫn Chi Tiết

Đột quỵ là một tình huống cấp cứu y khoa cực kỳ nguy hiểm, có thể cướp đi tính mạng hoặc để lại di chứng nặng nề chỉ trong vài phút. Việc sơ cứu đột quỵ đúng cách ngay khi phát hiện triệu chứng giúp tăng khả năng sống sót và giảm thiểu tổn thương não cho người bệnh.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa nắm rõ cách sơ cứu người bị đột quỵ tại nhà hoặc tại nơi làm việc, dẫn đến những sai lầm nghiêm trọng. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết đột quỵ là gì, các bước sơ cứu khi đột quỵ đúng cách theo hướng dẫn của chuyên gia y tế, cũng như những lưu ý và sai lầm cần tránh.

Đột quỵ là gì? 

Đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não

Đột quỵ còn được gọi là tai biến mạch máu não, là tình trạng lưu lượng máu cung cấp cho não bị gián đoạn hoặc giảm nghiêm trọng, khiến tế bào não thiếu oxy và dưỡng chất. 

Nếu không được cấp cứu trong thời gian vàng, thường là trong vòng 3 đến 4.5 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên, các tế  bào não sẽ bắt đầu chết dần và để lại di chứng vĩnh viễn hoặc thậm chí tử vong.

Có hai loại đột quỵ chính là: Đột quỵ thiếu máu cục bộ chiếm khoảng 80 - 85% các trường hợp, xảy ra khi mạch máu trong não bị tắc nghẽn do cục máu đông. Đột quỵ xuất hiếu xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu tràn vào mô não, gây tổn thương và chèn ép não bộ.

Việc nhận biết sớm là yếu tố quan trọng giúp sơ cứu khi đột quỵ đạt hiệu quả. Một số dấu hiệu cảnh báo phổ biến gồm đột ngột tê yếu hoặc liệt một bên mặt, tay, chân; nói ngọng; mất thăng bằng, chóng mặt; nhìn mờ hoặc mất thị lực và đau đầu dữ dội.

Nguyên tắc nhận diện nhanh được Tổ chức Đột quỵ Thế giới khuyến nghị là FAST:

- F (Face) - Mặt: Quan sát xem miệng hoặc mắt có bị méo không.

- A (Arms) - Tay: Yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay, nếu một tay rơi xuống là dấu hiệu cảnh báo.

- S (Speech) - Lời nói: Kiểm tra xem họ có nói lắp hoặc không nói được không.

- T (Time) - Thời gian: Nếu có dấu hiệu trên, gọi cấp cứu 115 ngay lập tức và thời gian là yếu tố quyết định sự sống.

Cách sơ cứu người bị đột quỵ tại nhà và tại nơi làm việc

Khi đột quỵ xảy ra thì thời gian là vàng. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh trong não có thể chết đi, khiến khả năng phục hồi giảm đáng kể. Do đó, việc sơ cứu đột quỵ tại nhà hoặc tại nơi làm việc cần được thực hiện nhanh chóng, đúng cách và an toàn. Dưới đây là 5 bước sơ cứu khi đột quỵ được khuyến nghị bởi chuyên gia y tế.

Bước đầu sơ cứu người bị đột quỵ

Bước 1: Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức

Hành động đầu tiên và quan trọng nhất khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ là gọi cấp cứu 115 hoặc đưa bệnh nhân đến bệnh viện gần nhất có đơn vị can thiệp đột quỵ. Nhiều người thường cố gắng tự xử lý tại chỗ nhưng điều này cực kỳ nguy hiểm vì đột quỵ là tình huống cần thiết bị y tế chuyên dụng và can thiệp kịp thời.

Bước 2: Đặt nạn nhân nằm nghiêng, nới lỏng quần áo

Sau khi gọi cấp cứu, hãy đặt bệnh nhân nằm ở tư thế an toàn, nghiêng nhẹ sang một bên (tốt nhất là bên liệt nếu có). Tiếp theo, nới lỏng quần áo, đặc biệt là vòng cổ, thắt lưng, cà vạt hoặc áo bó chặt để bệnh nhân dễ thở hơn. Không nên di chuyển người bệnh trừ khi khu vực đó không an toàn.

Theo dõi và không tự ý làm khi sơ cứu người đột quỵ

Bước 3: Theo dõi và ghi nhớ thời gian phát hiện triệu chứng

Thời gian là yếu tố sống còn trong điều trị đột quỵ. Do đó, trong quá trình sơ cứu khi đột quỵ, hãy ghi nhớ chính xác thời điểm bạn nhận thấy người bệnh có dấu hiệu bất thường đầu tiên. 

Bước 4: Không tự ý cho uống thuốc hoặc di chuyển nạn nhân nếu không cần thiết

Một trong những sai lầm phổ biến khi sơ cứu đột quỵ tại nhà là cho bệnh nhân uống thuốc với mong muốn cấp cứu nhanh. Tuy nhiên, điều này có thể làm tình trạng trở nên tồi tệ hơn, đặc biệt nếu bệnh nhân bị đột quỵ xuất huyết. Thay vào đó, hãy quan sát tình trạng, giữ bệnh nhân ở tư thế an toàn, đảm bảo họ thở đều và không bị nghẹt thở cho đến khi nhân viên y tế đến.

Bước 5: Hỗ trợ nhân viên y tế khi đến hiện trường

Khi đội ngũ y tế đến nơi, bạn nên cung cấp thông tin chi tiết về diễn biến tình trạng bệnh nhân, hỗ trợ dọn không gian xung quanh để họ dễ dàng tiếp cận và sơ cứu. Nếu có sẵn giấy tờ y tế, đơn thuốc, hồ sơ bệnh nền hãy chuẩn bị sẵn để cung cấp cho bác sĩ. Đây là bước cuối cùng nhưng vô cùng quan trọng giúp tăng tốc xử trí chuyên môn, đảm bảo người bệnh được điều trị kịp thời trong khung giờ vàng.

Những sai lầm nghiêm trọng khi sơ cứu đột quỵ

Không ít người, vì quá hoảng sợ hoặc thiếu kiến thức, đã thực hiện sơ cứu khi đột quỵ sai cách khiến tình trạng người bệnh trở nên nguy hiểm hơn. Dưới đây là những sai lầm phổ biến nhất mà bạn cần tuyệt đối để quá trình sơ cứu đột quỵ được an toàn và hiệu quả.

Sai lầm nghiêm trọng trong sơ cứu đột quỵ

Tự ý cho uống thuốc hạ huyết áp

Một trong những phản ứng thường thấy khi gặp người bị đột quỵ là vội vàng cho uống thuốc hạ huyết áp. Tuy nhiên, hành động này cực kỳ nguy hiểm. Nguyên nhân là bạn không thể biến người bệnh bị đột quỵ do tắc mạch hay do vỡ mạch. 

Cách xử lý đúng: Không cho uống bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc bệnh nhân đang dùng hàng ngày. Hãy chỉ theo dõi huyết áp, ghi nhận thời điểm khởi phát triệu chứng và chờ nhân viên y tế đến.

Đè người bệnh xuống hoặc vỗ lưng không đúng cách

Khi thấy người bệnh co giật hoặc khó thở, nhiều người đè chặt người bệnh xuống giường hoặc vỗ mạnh vào lưng với hy vọng họ tỉnh lại. Điều này không những không giúp ích mà còn làm tình trạng nặng hơn.

Cách xử lý đúng: Giữ bệnh nhân nằm nghiêng sang một bên, nới lỏng quần áo, không đè ép hay kìm giữ. Nếu người bệnh co giật, chỉ cần bảo vệ đầu bằng gối hoặc khăn mềm để tránh chấn thương.

Thực hiện hô hấp nhân tạo sai kỹ thuật

Một sai lầm khác trong sơ cứu người bị đột quỵ, tại nhà là thực hiện hô hấp nhân tạo khi người bệnh vẫn còn thở hoặc có mạch. Điều này có thể làm ngừng hô hấp thật sự, do người bệnh bị thay đổi nhịp thở tạm thời chứ chưa ngừng thở hoàn toàn.

Cách xử lý đúng:

- Chỉ thực hiện hô hấp nhân tạo hoặc ép tim khi bạn được huấn luyện sơ cứu y tế và xác định người bệnh ngừng thở hoặc tim ngừng đập.

- Trong trường hợp người bệnh chỉ thở yếu hoặc không đều, hãy quan sát và duy trì thông khí đường thở, không nên can thiệp mạnh.

- Luôn ưu tiên gọi cấp cứu 115 trước để được hướng dẫn qua điện thoại bởi nhân viên y tế.

Không gọi cấp cứu kịp thời

Đây là sai lầm nghiêm trọng và phổ biến nhất khi sơ cứu đột quỵ. Nhiều người vì chủ quan hoặc thiếu nhận thức đã chậm trễ trong việc gọi cấp cứu, khiến bệnh nhân mất đi “thời gian vàng” để điều trị. 

Theo Tổ chức Đột quỵ Thế giới (WSO), mỗi phút trôi qua khi chưa được cấp cứu, 2 triệu tế bào thần kinh trong não có thể chế đi và thiệt hại này là không thể phục hồi.

Cách xử lý đúng: Ngay khi thấy người bệnh có dấu hiệu FAST, hãy gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Không cần chờ xem “có đỡ hơn không” hay “đợi người thân về”, mọi phút giây chần chừ đều có thể khiến tình huống trở nên không thể cứu vãn.

Tự ý di chuyển nạn nhân khiến tổn thương não nghiêm trọng hơn

Một sai lầm khác thường gặp là bế, đỡ hoặc di chuyển người bệnh khi họ đang bị đột quỵ. Việc di chuyển sai tư thế có thể làm tụt huyết áp, tăng áp lực nội sọ hoặc gây ngạt thở nếu bệnh nhân bị nôn. 

Đặc biệt, trong trường hợp đột quỵ xuất huyết, việc rung lắc hoặc di chuyển đột ngột có thể khiến mạch máu não bị vỡ nhiều hơn, làm tăng diện tích chảy máu và gây hôn mê sâu.

Cách xử lý đúng: Chỉ di chuyển bệnh nhân khi thật cần thiết. Nếu phải di chuyển, hãy giữ đầu và cổ cố định, đặt bệnh nhân nằm nghiêng nhẹ và không thay đổi tư thế liên tục. Tốt nhất vẫn là để nhân viên y tế có chuyên môn xử lý việc vận chuyển bằng cáng chuyên dụng.

Vai trò của thiết bị bảo hộ trong việc phòng ngừa đột quỵ tại nơi làm việc

Môi trường làm việc, đặc biệt là nhà máy, công trình xây dựng, khu công nghiệp nặng luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động. Ngoài ra các tai nạn như ngã cao, điện giật, bỏng thì đột quỵ tại nơi làm việc đang ngày càng trở thành một mối đe dọa thầm lặng nhưng nghiêm trọng.

Đột quỵ có thể xảy ra ngay trong giờ làm việc, đặc biệt với người:

- Làm việc trong môi trường nhiệt độ cao (lò nung, ngoài trời nắng gắt…)

- Làm việc liên tục, áp lực cao, thiếu nghỉ ngơi.

- Có sẵn bệnh nền như cao huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu.

- Lao động thể lực nặng, gây mất nước và mất cân bằng điện giải.

Thiết bị bảo hộ có thể giúp phòng ngừa và hỗ trợ sơ cứu khi đột quỵ xảy ra.

Thiết bị bảo hộ cần thiết bảo vệ cơ thể hoàn toàn

>>> THAM KHẢO THÊM BÀI VIẾT: Cách Bảo Vệ Chống Nắng Khi Lao Động Ngoài Trời Hiệu Quả

Bảo hộ chống nóng

Nhiệt độ cơ thể là tăng cao là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đột quỵ, đặc biệt là trong mùa hè. Các thiết bị bảo hộ như mũ bảo hộ, áo làm mát, khăn làm mát cổ, quạt làm mát cá nhân… giúp người lao động giảm nhiệt nhanh chóng, ngăn ngừa sốc nhiệt dẫn đến đột quỵ.

Giày chống trượt, chống tĩnh điện

Trong nhiều trường hợp đột quỵ người bệnh mất ý thức và ngã gục đột ngột. Nếu không có thiết bị bảo hộ phù hợp, nguy cơ chấn thương đầu, gãy xương, bỏng điện sẽ rất cao. Các thiết bị như giày bảo hộ chống trượt, chống sốc điện; đệm cao su chống điện giật ở nơi làm việc… giúp giảm thiểu rủi ro khi người lao động mất kiểm soát cơ thể.

Thiết bị giám sát sức khỏe và cảnh báo sớm

Công nghệ hiện đại ngày nay đã cho phép tích hợp các thiết bị theo dõi sức khỏe trong môi trường làm việc về vòng đeo tay theo dõi huyết áp, nhịp tim; máy đo nhiệt độ cơ thể cầm tay; hệ thống cảm biến phát hiện người ngã gục giúp phát hiện dấu hiệu sớm của đột quỵ để người quản lý hoặc đồng nghiệp can thiệp kịp thời.

Bộ sơ cứu đột quỵ và huấn luyện sơ cứu tại chỗ

Ngoài các thiết bị bảo hộ cá nhân, việc trang bị bộ sơ cứu khẩn cấp và đào tạo nhân viên về cách sơ cứu đột quỵ là điều không thể thiếu. Mỗi khu vực làm việc nên có tủ thuốc sơ cứu tiêu chuẩn, có ít nhất một nhân viên được huấn luyện kỹ năng sơ cứu người bị đột quỵ và đảm bảo lối đi cấp cứu thông thoáng, biển chỉ dẫn rõ ràng.

Đột quỵ là một tình trạng nguy hiểm, có thể xảy ra bất ngờ và để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời. Việc trang bị kiến thức về cách sơ cứu người bị đột quỵ tại nhà và tại nơi làm việc là điều cần thiết đối với mỗi cá nhân, gia đình và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, trong môi trường lao động, việc sử dụng thiết bị bảo hộ chất lượng cao giúp phòng tránh tai nạn nghề nghiệp và hỗ trợ hiệu quả trong việc phòng ngừa và xử lý các tình huống khẩn cấp như đột quỵ.

Nếu bạn đang tìm kiếm các giải pháp bảo hộ toàn diện cho công nhân, kỹ sư, nhân viên làm việc trong môi trường nguy hiểm, Bảo Hộ An Toàn Việt là đối tác đáng tin cậy hàng đầu với hơn 9 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cung cấp thiết bị bảo hộ lao động, mang đến sản phẩm đạt chuẩn chất lượng, an toàn tuyệt đối, đa dạng thiết bị…