Suy Giảm Thính Lực Là Gì? Nguyên Nhân & Cách Phòng Ngừa

Trong cuộc sống hiện đại, thính giác đóng vai trò quan trọng trong giao tiếp, học tập, làm việc và duy trì chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, nhiều người đang phải đối mặt với tình trạng suy giảm thính lực mà không hề nhận ra cho đến khi ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày.

Vậy suy giảm thính lực là gì? Làm thế nào để nhận biết sớm tình trạng này, đâu là nguyên nhân gây ra và liệu chúng ta có thể phục hồi hay phòng ngừa hiệu quả tại nhà? Bài viết sau sẽ cung cấp đầy đủ và chi tiết những thông tin cần thiết về suy giảm thính lực.

Suy giảm thính lực là gì?

Suy giảm chức năng của tai

Suy giảm thính lực là tình trạng suy giảm chức năng của tai, tai không còn khả năng tiếp nhận hoặc xử lý âm thanh một cách bình thường, dẫn đến khả năng nghe rõ âm thanh xung quanh và xảy ra khi tai chỉ nghe thấy những âm thanh từ 20dB trở lên. Thường liên quan nhiều nhất đến tuổi già, có liên hệ với chứng mất trí nhớ tuổi già.

Mức độ suy giảm có thể từ nhẹ đến nặng và có thể xảy ra ở một tai hoặc cả hai tai. Tình trạng này gây cản trở trong giao tiếp và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, tâm lý, hiệu suất học tập và làm việc.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 1.5 tỷ người trên thế giới hiện đang gặp vấn đề về thính giác, trong đó hàng trăm triệu người có thể phòng ngừa được nếu được chẩn đoán sớm và chăm sóc đúng cách.

>>> THAM KHẢO THÊM BÀI VIẾT: Điếc Một Bên Tai Là Gì? Phương Pháp Bảo Vệ Tai

Các dạng suy giảm thính lực

Không phải tất cả các trường hợp suy giảm thính lực đều giống nhau. Trên thực tế, y học phân loại suy giảm thính lực thành ba dạng chính dựa trên nguyên nhân và vị trí tổn thương trong hệ thống thính giác. Việc phân biệt đúng loại suy giảm giúp bác sĩ xác định phương pháp điều trị phù hợp nhất. 

Dẫn truyền

Suy giảm thính lực dẫn truyền xảy ra khi âm thanh không thể truyền đúng cách từ tai ngoài đến tai giữa hoặc tai trong. Nói cách khác thì vấn đề nằm ở quá trình dẫn âm, khiến âm thanh bị giảm sút trước khi đến được với cơ quan cảm nhận.

Suy giảm thính lực dẫn truyền

Nguyên nhân thường gặp

- Tắc nghẽn ống tai do ráy tai, dị vật.

- Viêm tai giữa cấp hoặc mãn tính.

- Thủng màng nhĩ.

- Dị dạng tai ngoài hoặc tai giữa.

- Xơ cứng xương con trong tai giữa.

Đặc điểm

- Âm thanh nghe nhỏ hơn nhưng vẫn rõ ràng nếu được khuếch đại.

- Người bệnh có thể nghe tốt hơn bằng máy trợ thính.

- Thường có khả năng phục hồi nếu điều trị nguyên nhân cơ học (phẫu thuật vá màng nhĩ, hút dịch tai giữa…).

Tiếp nhận

Suy giảm thính lực tiếp nhận

Suy giảm thính lực tiếp nhận (hay còn gọi là suy giảm thần kinh giác quan) là dạng phổ biến nhất và xảy ra khi có tổn thương ở tai trong (ốc tai) hoặc dây thần kinh thính giác dẫn tín hiệu âm thanh lên não.

Nguyên nhân thường gặp

- Tuổi tác (suy giảm do lão hóa).

- Tiếp xúc lâu dài với tiếng ồn lớn.

- Chấn thương đầu hoặc tai trong.

- Nhiễm virus (sởi, quai bị, viêm màng não…).

- Tác dụng phụ của thuốc độc với tai (thuốc kháng sinh, hóa trị…).

Đặc điểm

- Nghe không rõ, đặc biệt là giọng nói dù âm lượng lớn.

- Thường không thể cải thiện bằng máy khuếch đại âm đơn thuần.

- Có thể cần máy trợ thính kỹ thuật số hoặc cấy ốc tai điện tử.

Hỗn hợp

Suy giảm thính lực hỗn hợp là sự kết hợp của cả hai dạng trên dẫn truyền và tiếp nhận. Tức là có tổn thương ở cả tai ngoài/trung và tai trong hoặc thần kinh thính giác.

Suy giảm thính lực hỗn hợp

Nguyên nhân thường gặp

- Chấn thương nghiêm trọng ở tai.

- Viêm tai kéo dài dẫn đến tổn thương cả cấu trúc tai giữa và tai trong.

- Nhiễm trùng tai nặng.

- Một số bệnh lý di truyền.

Đặc điểm

- Nghe kém đáng kể, có thể kèm theo ù tai, chóng mặt.

- Cần phối hợp cả điều trị y khoa (phẫu thuật, dùng thuốc) và sử dụng thiết bị hỗ trợ thính lực.

- Hiệu quả phục hồi phụ thuộc vào mức độ tổn thương của từng thành phần.

Triệu chứng suy giảm thính lực

Suy giảm thính lực không phải lúc nào cũng xảy ra đột ngột. Trong nhiều trường hợp, quá trình mất thính lực diễn ra âm thầm khiến người bệnh khó nhận ra cho đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng. Việc sớm nhận biết các triệu chứng suy giảm thính lực giúp can thiệp kịp thời, từ đó bảo vệ chức năng nghe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Triệu chứng phổ biến của suy giảm thính lực

Khó nghe khi trò chuyện, đặc biệt ở nơi ồn ào.

Tăng âm lượng tivi, điện thoại.

Nghe thấy tiếng ù tai, tiếng ve kêu.

Nói chuyện to hơn bình thường.

Cảm thấy mệt mỏi hoặc căng thẳng vì phải tập trung khi nghe.

Thường yêu cầu người khác nhắc lại, nói chậm hơn, rõ ràng và to hơn.

Khó chịu quá mức bởi tiếng ồn xung quanh.

Rút lui khỏi các tình huống giao tiếp xã hội.

>>> ĐỌC THÊM: Đột Nhiên Bị Ù Tai: Hướng Dẫn Cách Chữa Hiệu Quả

Nguyên nhân suy giảm thính lực

Hiểu rõ nguyên nhân là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc phòng ngừa cũng như điều trị suy giảm thính lực. Có rất nhiều yếu tố có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng nghe của con người. Một số nguyên nhân có thể phục hồi nếu được can thiệp sớm, nhưng một số khác lại gây tổn thương vĩnh viễn không thể khôi phục.

Nguyên nhân gây ra suy giảm thính lực

Tuổi tác (lão hóa): Đây là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thính lực ở người cao tuổi. Mất thính lực do tuổi già, thường xảy ra dần dần và ảnh hưởng đến cả hai tai. Theo thời gian, các tế bào thần kinh và cấu trực trong tai trong (ốc tai) bị thoái hóa, làm giảm khả năng tiếp nhận và xử lý âm thanh.

Tiếp xúc lâu dài với tiếng ồn lớn: Làm việc trong môi trường ồn ào như công trường, nhà máy, sân bay, quán bar… gây tổn thương không hồi phục đến các tế bào lông thính giác trong tai trong. Đây là nguyên nhân phổ biến ở người trẻ tuổi hiện nay.

Nhiễm trùng tai: Các bệnh lý như viêm tai giữa, viêm tai ngoài, viêm tai trong nếu không điều trị kịp thời có thể gây tổn thương màng nhĩ, xương con, tai trọng… dẫn đến suy giảm thính lực dẫn truyền, thậm chí tiến triển thành dạng hỗn hợp.

Tắc nghẽn ống tai: Sự tích tụ ráy tai, dị vật, sưng viêm trong ống tai có thể ngăn cản đường truyền của sóng âm thanh. Dù không nguy hiểm nếu được xử lý kịp thời, nhưng tình trạng kéo dài có thể gây nhiễm trùng hoặc làm màng nhĩ bị tổn thương.

Chấn thương vùng đầu hoặc tai: Vì tai là một phần nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến hệ thần kinh. Các chấn thương như tai nạn giao thông, va đập mạnh, phẫu thuật vùng sọ… có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh thính giác hoặc cấu trúc xương tai gây mất thính lực đột ngột hoặc từ từ.

Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc có thể gây độc cho tai, gồm một số thuốc kháng sinh nhóm aminoglycosid, thuốc hóa trị như cisplatin, thuốc lợi tiểu mạnh, thuốc chống sốt rét. Việc sử dụng các thuốc này trong thời gian dài hoặc không đúng điều lượng có thể làm hỏng các tế bào lông ở ốc tai.

Yếu tố di truyền: Một số người sinh ra đã mang đột biến gen ảnh hưởng đến cấu trúc hoặc chức năng của hệ thống thính giác. Là nguyên nhân phổ biến gây mất thính lực bẩm sinh ở trẻ nhỏ. Trong nhiều trường hợp, người mang gen vẫn có khả năng nghe bình thường nhưng dễ bị tổn thương khi gặp các yếu tố khác.

Các bệnh lý liên quan: Một số bệnh lý toàn thân có thể gây biến chứng làm ảnh hưởng đến thính giác, gồm tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, rối loạn tuyến giáp, đột quỵ. Những bệnh này làm suy giảm lưu lượng máu đến tai trong, gây chết tế bào cảm âm và mất thính lực.

Dị tật bẩm sinh hoặc biến chứng khi sinh: Ở trẻ sơ sinh, thiếu oxy khi sinh, nhiễm trùng trong thai kỳ hoặc sử dụng thuốc độc tai trong thai kỳ nếu có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng nghe.

Suy giảm thính lực có phục hồi không?

Với câu hỏi “suy giảm thính lực có phục hồi không?”, đây là một trong những câu hỏi được đặt ra nhiều nhất khi ai đó bắt đầu nhận thấy các dấu hiệu suy giảm thính lực. Thì câu trả lời phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và thời điểm can thiệp. Trong phần này, chúng ta sẽ cùng phân tích khả năng phục hồi của từng dạng.

Suy giảm thính lực dẫn truyền: Dạng suy giảm này chủ yếu do các vấn đề cơ học cản trở quá trình dẫn âm từ tai ngoài vào tai trong (ráy tai, viêm tai giữa, thủng màng nhĩ…). Nếu được xử lý kịp thời và đúng cách thì khả năng phục hồi gần như hoàn toàn.

Suy giảm thính lực tiếp nhận: Với tổn thương xảy ra ở tai trong hoặc dây thần kinh thính giác thường là vĩnh viễn, do các tế bào lông trong ốc tai không có khả năng tái tạo. Tuy nhiên, vẫn có giải pháp hỗ trợ cải thiện đáng kể chất lượng nghe.

Suy giảm thính lực hỗn hợp: Với loại suy giảm này, cần đánh giá xem thành phần dẫn truyền hay thành phần tiếp nhận chiếm ưu thế. Nếu phần dẫn truyền có thể can thiệp được thì việc điều trị có thể cải thiện một phần chức năng nghe.

Cách phòng ngừa và cải thiện suy giảm thính lực tại nhà

Suy giảm thính lực có thể diễn biến âm thầm nhưng nếu biết cách chăm sóc và bảo vệ tai đúng cách, hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc làm chậm quá trình suy giảm một cách hiệu quả. Phòng ngừa không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, mà chủ yếu đến từ việc thay đổi thói quen sinh hoạt, ý thức bảo vệ tai và duy trì lối sống lành mạnh.

Cách phòng ngừa của việc suy giảm thính lực tại nhà

- Hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn lớn

Bằng cách sử dụng nút bịt tai chống ồn hoặc chụp tai chống ồn khi làm việc trong môi trường nhiều tiếng ồn. Không nghe nhạc quá lớn bằng tai nghe và nên theo quy tắc 60/60. Đóng cửa sổ, sử dụng rèm cách âm nếu sống gần khu vực ồn ào và ưu tiên môi trường yên tĩnh để nghỉ ngơi và ngủ.

- Giữ tai luôn sạch sẽ

- Duy trì sức khỏe tổng thể tốt

- Học cách nghe an toàn trong thời đại số

- Tập các bài luyện thính giác tại nhà

- Khám thính lực định kỳ - đặc biệt nếu bạn làm việc trong môi trường có nguy cơ cao

- Chủ động giáo dục và bảo vệ thính giác cho trẻ em

Thính lực là “cánh cửa” đầu tiên giúp chúng ta kết nối với thế giới xung quanh. Một khi cánh cửa ấy bị khép lại bởi suy giảm thính lực, không chỉ khả năng giao tiếp bị ảnh hưởng mà còn kéo theo nhiều hệ lụy về tâm lý, chất lượng sống và hiệu quả làm việc.

Điều may mắn là hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa, cải thiện hoặc làm chậm tiến trình suy giảm thính lực nếu hiểu đúng, đặc biệt, với những ai đang làm việc trong môi trường nhiều tiếng ồn như công trường, nhà máy, xưởng cơ khí, ngành xây dựng… thì việc sử dụng thiết bị bảo vệ thính giác như nút tai chống ồn, chụp tai…

Bảo Hộ An Toàn Việt là đơn vị chuyên cung cấp các thiết bị bảo hộ lao động chính hãng, chất lượng cao và cam kết đồng hành cùng bạn trong việc giữ an toàn thính giác và sức khỏe lao động tổng thể. Chúng tôi mang đến đa dạng sản phẩm bảo vệ tai từ các thương hiệu uy tín, đạt tiêu chuẩn quốc tế, phù hợp với mọi môi trường khắc nghiệt.