Thiên Tai 2025 Và Những Tác Động Nghiêm Trọng Hiện Nay

Năm 2025 chứng kiến nhiều hiện tượng thiên tai cực đoan như bão mạnh, lũ lụt, sạt lở đất, hạn hán và nắng nóng kéo dài, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và hoạt động sản xuất. Những diễn biến này cho thấy tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, đòi hỏi các giải pháp chủ động trong công tác phòng ngừa và ứng phó. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp những thiên tai nổi bật trong năm 2025 cùng các biện pháp giảm thiểu rủi ro hiệu quả.

Thiên tai là gì?

Các loại thiên tai thường xảy ra tại Việt Nam

Thiên tai là những hiện tượng tự nhiên bất thường có nguồn gốc từ khí tượng, thủy văn, địa chất hoặc sinh học, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản, môi trường và các hoạt động kinh tế - xã hội. Thiên tai thường được chia thành 3 nhóm chính dựa trên nguồn gốc phát sinh.

- Nhóm Khí tượng - Thủy văn: Bao gồm bão, áp thấp nhiệt đới, gió mạnh trên biển, lốc, sét, mưa lớn, lũ, lũ quét, ngập lụt, nước dâng, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán, rét hại, sương muối, và mưa đá.

- Nhóm Địa chất: Bao gồm động đất, sóng thần, sạt lở đất và sụt lún đất.

- Nhóm Sinh học và môi trường: Bao gồm dịch bệnh nguy hiểm và cháy rừng tự nhiên.

Tình hình thiên tai trong năm 2025

Năm 2025 ghi nhận tình hình thiên tai đặc biệt khốc liệt, dị thường và vượt nhiều mốc lịch sử tại Việt Nam, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và nền kinh tế. Theo số liệu tổng kết, thiên tai trong năm đã khiến 420 người chết và mất tích, 730 người bị thương, và gây thiệt hại kinh tế ước tính vượt 99.469 tỷ đồng (cao hơn 1,1 lần so với năm 2024). Dưới đây là các diễn biến và số liệu kỷ lục nổi bật của thiên tai năm 2025.

(Theo Cục Khí tượng Thủy văn)

Tình hình thiên tai trong năm 2025 khốc liệt

Kỷ lục về bão và mưa lớn

- Số lượng bão kỷ lục: Có tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông (bao gồm 15 bão và 6 áp thấp nhiệt đới). Đây là số lượng bão lớn nhất từng ghi nhận trong lịch sử khí tượng, vượt qua kỷ lục năm 2017. 

- Siêu bão mạnh nhất: Xuất hiện bão Ragasa đạt cấp 17, là cơn bão mạnh nhất từng được ghi nhận trên hệ thống theo dõi.

- Lượng mưa ngày lớn nhất lịch sử: Hoàn lưu bão kết hợp không khí lạnh cuối tháng 10 và đầu tháng 11 gây mưa lũ cực đoan tại miền Trung. Trạm đỉnh Bạch Mã (Thừa Thiên Huế) ghi nhận lượng mưa 1.740 mm/ngày, kỷ lục cao nhất từ trước đến nay tại Việt Nam.

Lũ lụt lịch sử trên diện rộng

- 20 con sông vượt đỉnh lũ lịch sử: Chưa từng có năm nào lũ đặc biệt lớn cùng xuất hiện tại 20 con sông thuộc cả 3 miền Bắc, Trung, Tây Nguyên và hạ lưu sông Cửu Long. 

- Các khu vực chịu đỉnh lũ kỷ lục: Các trạm đo tại sông Cầu (Thái Nguyên), sông Lô (Tuyên Quang), sông Thu Bồn (Đà Nẵng) đều vượt qua các mốc lũ lịch sử cũ. Đặc biệt, lưu vực sông Ba tại Phú Yên và khu vực phía Đông Đắk Lắk đã hứng chịu trận lũ lịch sử vượt qua cả cột mốc nghiêm trọng năm 1993.

>>> THAM KHẢO THÊM BÀI VIẾT: Tìm Hiểu Về Lũ Quét Và Mối Nguy Hại Của Lũ Quét Năm 2025 

Thiệt hại vật chất và công tác tái thiết

- Tàn phá cơ sở hạ tầng: Gần 4.200 ngôi nhà bị sập hoặc cuốn trôi, hơn 348.000 căn nhà bị hư hỏng, tốc mái.

- Nông nghiệp thiệt hại nặng: Hơn 541.000 ha lúa, hoa màu và gần 298.000 ha cây trồng khác bị ngập úng.

- Tái thiết thần tốc: Ngay sau thiên tai, chính phủ cùng lực lượng chức năng đã triển khai các chiến dịch hỗ trợ xây mới, sửa chữa hàng chục nghìn căn nhà. Đồng thời, xuất cấp hơn 3.400 tấn giống cây trồng từ nguồn dự trữ quốc gia để giúp người dân khôi phục sản xuất.

>>> Đọc thêm bài viết: Sạt Lở Đất Nguy Hiểm Thế Nào? Cách Phòng Tránh Hiệu Quả

Nguyên nhân của thiên tai

Thiên tai bắt nguồn từ hai nhóm nguyên nhân chính: sự biến đổi cực đoan của tự nhiên (vị trí địa lý, biến đổi khí hậu) và các hoạt động của con người làm suy thoái môi trường, khiến rủi ro thiên tai và thiệt hại ngày càng nghiêm trọng hơn.

2 nguyên nhân chính dẫn đến thiên tai

Nguyên nhân tự nhiên

Vị trí địa lý: Các khu vực nằm trong đới khí hậu nhiệt đới gió mùa, gần biển hoặc vành đai lửa (như Việt Nam) thường chịu ảnh hưởng nặng nề của bão, áp thấp nhiệt đới, động đất và sóng thần.

Biến đổi khí hậu toàn cầu: Nhiệt độ Trái Đất tăng cao làm thay đổi hoàn lưu khí quyển, gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, mưa lớn kéo dài, và triều cường dâng cao.

Đặc điểm địa hình: Độ dốc địa hình lớn kết hợp với cấu trúc địa chất yếu là nguyên nhân cốt lõi gây ra sạt lở đất và lũ quét ở các vùng miền núi.

Nguyên nhân từ hoạt động của con người

Phá rừng và suy giảm thảm thực vật: Việc chặt phá rừng bừa bãi làm mất đi lớp phủ bảo vệ tự nhiên, giảm khả năng giữ nước của đất, dẫn đến xói mòn, sạt lở và lũ lụt nghiêm trọng.

Canh tác và xây dựng thiếu quy hoạch: Việc xây dựng cơ sở hạ tầng (như đập thủy điện) hoặc canh tác trên đất dốc làm thay đổi dòng chảy tự nhiên và mất cân bằng sinh thái.

Gia tăng phát thải: Các hoạt động công nghiệp, giao thông xả nhiều khí nhà kính vào bầu khí quyển làm đẩy nhanh quá trình biến đổi khí hậu.

Hậu quả của thiên tai mang đến

Thiên tai gây ra những tổn thất nặng nề và đa chiều, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người, tàn phá cơ sở hạ tầng, làm suy thoái hệ sinh thái và đảo lộn nghiêm trọng đời sống cộng đồng. Dưới đây là những phân tích chi tiết về hậu quả của thiên tai.

Xác nhà và đất đá khắp nơi sau thiên tai quét qua

Về con người

Lũ lụt không chỉ gây ra những thiệt hại trước mắt mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân. Những tác động này có thể kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi thiên tai kết thúc. 

- Thiệt hại nhân mạng: Gây tử vong hoặc mất tích do đuối nước, sạt lở, hoặc mắc kẹt. Hàng triệu người có thể bị thương hoặc mất nhà cửa, lâm vào cảnh màn trời chiếu đất.

- Bệnh tật và sức khỏe: Nguồn nước và môi trường sống bị ô nhiễm làm bùng phát các bệnh truyền nhiễm (tiêu chảy, sốt xuất huyết, viêm gan). Hệ thống y tế địa phương thường xuyên bị quá tải hoặc tê liệt.

- Sang chấn tâm lý: Nỗi đau mất người thân và mất mát tài sản để lại di chứng tâm lý nặng nề, lâu dài cho nạn nhân, đặc biệt là người già và trẻ em.

Về kinh tế

Bên cạnh những tổn thất về người, thiên tai còn gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế ở cả quy mô hộ gia đình lẫn quốc gia. Nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ bị gián đoạn, ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế lâu dài.

- Tàn phá cơ sở hạ tầng: Phá hủy nặng nề hệ thống giao thông (đường sá, cầu cống), lưới điện, hệ thống viễn thông và các công trình thủy lợi.

- Thiệt hại tài sản và sản xuất: Cuốn trôi hoa màu, vật nuôi, phá hủy nhà cửa và cơ sở sản xuất kinh doanh. Thu nhập bình quân đầu người thường sụt giảm đáng kể, làm gia tăng phân hóa giàu nghèo.

- Đình trệ phát triển: Làm tiêu hao nguồn dự trữ quốc gia và làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế vĩ mô do ngân sách phải chuyển hướng ưu tiên cho công tác khắc phục và tái thiết.

Về môi trường

Thiên tai làm thay đổi đáng kể điều kiện tự nhiên và môi trường sống tại các khu vực bị ảnh hưởng. Những tác động này không chỉ xuất hiện trong ngắn hạn mà còn có thể để lại hậu quả lâu dài đối với hệ sinh thái và tài nguyên thiên nhiên.

- Suy thoái tài nguyên đất: Xói mòn, rửa trôi lớp đất màu mỡ, hoặc làm đất bị nhiễm mặn, ngập úng dài ngày dẫn đến thoái hóa.

- Ô nhiễm môi trường: Nước lũ cuốn theo rác thải, hóa chất độc hại và xác động vật, làm ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm.

- Phá hủy hệ sinh thái: Tàn phá các khu rừng, thảm thực vật, suy giảm đa dạng sinh học và mất đi môi trường sống của nhiều loài động thực vật.

Về xã hội

Những ảnh hưởng của thiên tai không chỉ dừng lại ở thiệt hại vật chất mà còn tác động sâu rộng đến đời sống xã hội. Các hoạt động sinh hoạt, học tập và an sinh cộng đồng thường bị gián đoạn, gây ra nhiều khó khăn cho người dân sau thiên tai.

- Đảo lộn trật tự và an ninh: Tăng nguy cơ bất ổn xã hội, trộm cắp, hoặc các vấn đề tranh giành nguồn cứu trợ tại các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề.

- Gián đoạn giáo dục: Các trường học bị hư hỏng hoặc được trưng dụng làm nơi sơ tán, khiến việc học tập của học sinh bị gián đoạn dài ngày.

- Di dân và di cư: Gây ra tình trạng di cư ồ ạt, buộc người dân phải rời bỏ quê hương đi lánh nạn, tạo áp lực lớn về việc làm và an sinh xã hội ở các vùng tiếp nhận

Các biện pháp ứng phó và giảm thiểu thiệt hại về thiên tai 

Các biện pháp ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tính mạng con người, tài sản và duy trì sự ổn định của cộng đồng. Việc triển khai kịp thời các hoạt động như cảnh báo sớm, sơ tán người dân, cứu hộ cứu nạn và hỗ trợ khẩn cấp sẽ góp phần hạn chế tối đa những hậu quả do thiên tai gây ra, đồng thời giúp quá trình khắc phục và phục hồi sau thiên tai diễn ra hiệu quả hơn.

Các lưu ý khi phòng chống thiên tai để giảm thiệt hại

- Chủ động phòng ngừa: Thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo từ Trung tâm Chính sách và Kỹ thuật phòng, chống thiên tai.

- Phương châm 4 tại chỗ: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, vật tư phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ.

- 3 sẵn sàng: Chủ động phòng tránh, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và có hiệu quả.

Biện pháp ứng phó cụ thể theo các giai đoạn

Trước khi thiên tai xảy ra (Khi có cảnh báo)

- Gia cố nhà ở: Chằng chống mái nhà, cắt tỉa cành cây lớn, bảo vệ hệ thống điện.

- Dự trữ nhu yếu phẩm: Chuẩn bị sẵn nước sạch, thực phẩm khô, và túi thuốc y tế đủ dùng tối thiểu trong 7 ngày.

- Di dời khẩn cấp: Chủ động sơ tán người già, trẻ nhỏ và gia súc khỏi các khu vực trũng thấp, ven sông suối hoặc có nguy cơ sạt lở đến nơi kiên cố.

Trong khi xảy ra thiên tai

- Giữ an toàn cá nhân: Tránh xa cửa sổ, không trú mưa dưới cây to, cột điện. Tuyệt đối không đi qua khu vực ngập sâu, nước chảy xiết.

- Cắt nguồn điện: Ngắt cầu dao điện tổng để tránh chập cháy, tai nạn điện.

- Liên lạc khẩn cấp: Chuẩn bị sẵn số điện thoại của chính quyền địa phương và đội cứu hộ. Chỉ gọi điện khi thực sự cần thiết để duy trì liên lạc.

Sau khi thiên tai kết thúc

- Kiểm tra an toàn: Đảm bảo hệ thống điện, gas an toàn trước khi sử dụng lại. Đun sôi nước uống và nấu chín thức ăn để phòng ngừa dịch bệnh.

- Vệ sinh môi trường: Khơi thông cống rãnh, dọn dẹp rác thải quanh nhà, phun khử trùng để phòng ngừa ô nhiễm và bùng phát dịch bệnh.

Trên đây là những thông tin nổi bật về tình hình thiên tai năm 2025 cùng các biện pháp ứng phó và giảm thiểu thiệt hại. Trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, việc chủ động phòng ngừa và nâng cao ý thức an toàn là yếu tố quan trọng để bảo vệ con người và tài sản.

Bên cạnh đó, trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ đạt chuẩn là giải pháp cần thiết nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình làm việc và cứu hộ. Bảo Hộ An Toàn Việt  luôn sẵn sàng cung cấp các sản phẩm bảo hộ chất lượng, góp phần nâng cao an toàn trong mọi điều kiện làm việc.